Δευτέρα 9 Ιουλίου 2012

Eκατό εκθέματα που αφηγούνται την πορεία του καλλιτεχνικού κινήματος στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης


Ανδρος: Σουρεαλισμός στο νησί των εφοπλιστών
Άποψη του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στη Χώρα της Ανδρου

«Αυτό είναι σουρεαλιστικό...». Η λέξη που προσδιορίζει ένα από τα ανατρεπτικότερα κινήματα του 20ού αιώνα έχει περάσει στην καθομιλουμένη. Τι εννοούμε όταν τη χρησιμοποιούμε; «Αυτός είναι και ένας από τους στόχους της έκθεσής μας» λέει ο κ.Κυριάκος Κουτσομάλλης, διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Ανδρο, όπου εφέτος (1/7-30/9) παρουσιάζεται η έκθεση «Προσεγγίζοντας τον σουρεαλισμό».
«Ο επισκέπτης που θα επιστρέψει από την έκθεση θα γνωρίζει τι ήταν αυτό το κίνημα, τι υπήρξε και τι εκφράζει σήμερα ο όρος αυτός στην καθημερινότητά μας» εξηγεί ο κ. Κουτσομάλλης. «Θα ήταν υπερφίαλο, ανεδαφικό και φιλόδοξο να πούμε ότι εξαντλούμε το ιδεολογικό εύρος και τον εικονογραφικό πλούτο ενός πρωτοποριακού κινήματος που έφερε τα πάνω κάτω όχι μόνο στον εικαστικό χώρο αλλά και στις ζωές των ανθρώπων γενικότερα»προσθέτει. Σημειώνει όμως ότι ο αποδέκτης θα έχει πάρει το μήνυμα μιας τέχνης η οποία άνοιξε νέους ορίζοντες στη σκέψη των ανθρώπων μέσα από έργα ελλήνων και ξένων δημιουργών.
Περίπου 100 εκθέματα (κολάζ, ζωγραφικά έργα, γλυπτά, κατασκευές, χαρακτικά, φωτογραφίες, αρχειακό υλικό) αφηγούνται την πορεία του σουρεαλισμού. Το πρώτο μέρος της έκθεσης αναφέρεται στην ιστορική διάσταση του κινήματος, με αναφορές σε όλους τους καλλιτέχνες που συνέβαλαν στο κίνημα του σουρεαλισμού. Το δεύτερο μέρος αφορά την ελληνική εκφορά του, από τον Ελύτη, τον Εμπειρίκο, τον Βαλαωρίτη, τονΕγγονόπουλο και τον Πράσινο ως τον Στέρη και τον Μάλλιο.
Το ιστορικό κομμάτι εκτείνεται ως το 1950. Ενα μεγάλο μέρος των εκθεμάτων προέρχεται από μεγάλη συλλογή γάλλου συλλέκτη, ενώ ιδιωτικές συλλογές τροφοδοτούν κυρίως το αφιέρωμα του μουσείου. Η έκδοση που θα συνοδεύει την έκθεση (Μικρή Αρκτος) θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά και στα αγγλικά με εισαγωγικό κείμενο του κ. Κουτσομάλλη, καθώς και κείμενα των Ελένης Αρβελέρ, Νάντιας Αργυροπούλου, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Νίκης Λοϊζίδη, Νάνου Βαλαωρίτη και Αλέκου Φασιανού, ενώ στο πλαίσιό της θα πραγματοποιηθούν παράλληλες εκδηλώσεις, όπως συζήτηση στρογγυλής τράπεζας, εκπαιδευτικά προγράμματα κτλ.
Χώρα Ανδρου, τηλ. 22820 22444.

Εικαστική συστράτευση
«Salus Patriae», που στα λατινική σημαίνει υγεία και σωτηρία της πατρίδας, τιτλοφορείται η έκθεση ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής και εγκαταστάσεων που, σε επιμέλεια της κριτικού και ιστορικού τέχνης Αθηνάς Σχινά, εγκαινιάζεται το Σάββατο 28 Ιουλίου στο Ιδρυμα Π&Μ Κυδωνιέως στην Ανδρο - και θα διαρκέσει ως τα τέλη Σεπτεμβρίου - στο πλαίσιο του εικαστικού θεσμού «Πλόες».
Ο τίτλος αναφέρεται στην κοινή επιθυμία να σωθεί και να αποκατασταθεί ο τόπος από την κρίση που τον μαστίζει σε οικονομικό, θεσμικό, ιδεολογικό, ηθικό και πολιτιστικό επίπεδο.
Οι Μανώλης Αναστασάκος, Δημήτρης Αναστασίου, Μιχάλης Κοντούρης, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Θόδωρος Παπαγιάννης, Αγγελος Παπαδημητρίου, Μιλτιάδης Πεταλάς, Αχιλλέας Πιστώνης, Δημήτρης Ρόκος, Βασίλης Σελιμάς, Νίκος Σίσκος, Αντώνης Σμυρνιός, Δημήτρης Τάταρης, Κώστας Τσιρώνης και Νίκος Χουλιαράς που επελέγησαν να συμμετάσχουν ανταποκρίνονται στο θέμα ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Ενα προς ένα τα έργα συνδιαλέγονται μεταξύ τους και με τους θεατές προτείνοντας ερωτήματα για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μιας «πατρίδας» αξιών.
Ορισμένα από αυτά αντιμετωπίζουν το ζήτημα με σαρκασμό, άλλα με ανατρεπτικότητα ή με χιούμορ, άλλα με σπαρακτικότητα, με αναθεωρητική διάθεση, με κριτικό πνεύμα, με αλληγορικό ή ποιητικό τρόπο. Αλλα υποβάλλουν την αίσθηση του πόνου, την πίκρα της ματαίωσης, την οδύνη, την οργή αλλά και την τόλμη της διεκδίκησης για μια αποκατάσταση αρχών σε νέες βάσεις. «Βάσεις που προσβλέπουν σε ένα καινούργιο ξεκίνημα, χωρίς ωστόσο εγγυήσεις αλλά και χωρίς χρεοκοπημένες ουτοπίες», σύμφωνα με την Αθηνά Σχινά, η οποία, εκτός από την έκθεση, έχει επιμεληθεί και τον κατάλογό της.
Χώρα Ανδρου, τηλ. 22820 24598.

Τετάρτη 4 Ιουλίου 2012

Η Ειρήνη Δράκου στην Επίδαυρο.

Η δικιά μας Ειρήνη Δράκου πρωταγωνιστεί στην Αντιγόνη του Σοφοκλή στην μικρή Επίδαυρο
20 και 21 Ιούλη σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μπίτου.

Περισσότερα εδώ http://www.greekfestival.gr/gr/event253-omada-asipka---dimitris-bitos.htm



 Μετάφραση
Μίνως Βολανάκης
Σκηνοθεσία
Δημήτρης Μπίτος
Δραματουργική επεξεργασία
Ναταλία Μηνιώτη
Σκηνικά, Κοστούμια
Κων/νος Ζαμάνης
Φωτισμοί
Νύσος Βασιλόπουλος
Χορός, κίνηση
Ζωή Χατζηαντωνίου
Μουσική
Blaine Reininger & Ψαραντώνης
Βοηθοί Σκηνοθέτη
Λένα Μοσχά, Δάφνη Λιανάκη
Βοηθός σκηνογράφου, ενδυματολόγου
Μαρία Παπαδοπούλου
Ερμηνεύουν
Ειρήνη Δράκου (Αντιγόνη)
Ρηνιώ Κυριαζή (Ισμήνη)
Τάκης Μόσχος (Κρέων)
Αντώνης Τσίλλερ (Αίμων)
Χρήστος Σουγάρης
Γιώργος Συμεωνίδης
Αλέξανδρος Τούντας
Στην παράσταση θα συμμετέχει το πενταμελές πολυφωνικό σχήμα "ΔΙΩΝΗ" , που αποτελείται από τις Ειρήνη Κολιούση, Παναγιώτα Κολιούση, Παρασκευή Γκόγκου, Ευαγγελία Γκόγκου, Χριστίνα Γκόγκου
Συντονισμός παραγωγής
Γεωργία Ζούμπα 
Ομάδα ανήσυχη, η ΑΣΙΠΚΑ –η λέξη σημαίνει λάθος στα ρωσικά– προσεγγίζει την Αντιγόνη με άξονα τον έρωτα και τη δύναμή του πάνω στον άνθρωπο. Μιλώντας για τα πάθη και το θάνατο, το θέατρο συνδιαλέγεται με τη μουσική.
Ο Ψαραντώνης, εκφραστής της ζωντανής παράδοσης, συναντά τον συνθέτη Blaine Reininger. Στην παράσταση συμμετέχει ζωντανά το πολυφωνικό σχήμα ΔΙΩΝΗ. Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Μπίτοςερευνά την τραγικότητα του έρωτα μέσα από τη δυναμική του θεάτρου. Πώς εκφράζεται σήμερα η αγάπη ως πράξη επαναστατική απέναντι στην κρατική εξουσία;


Τρίτη 3 Ιουλίου 2012

Στείλτε μας φωτογραφίες, βίντεο και κάθε λογής υλικό…


Αγαπητοί συγχωριανοί και φίλοι,
Όσοι από εσάς διαθέτετε υλικό από το Ζαγανιάρι του παρελθόντος, παρακαλούμε όπως μας το αποστείλετε, ούτως ώστε να βοηθήσετε κι εσείς να δημιουργήσουμε ένα πολύτιμο αρχείο για την ιστορία μας, που θα το μοιραστούμε με όλους τους συγχωριανούς σε μορφή λευκώματος, ευελπιστούμε μέσα στο χρόνο.
Αναζητούμε φωτογραφίεςβίντεοκάθε λογής οπτικοακουστικό υλικό, αλλά και ιστορικά έγγραφα ή πληροφορίες για το χωριό μας από το πρόσφατο ή μακρινό παρελθόν. Βάλτε ένα χεράκι να κρατήσουμε την ιστορία μας ζωντανή και να φρεσκάρουμε τις αναμνήσεις μας!
Μπορείτε πανεύκολα να μας στείλετε οτιδήποτε έχετε στα χέρια σας μέσω e-mail στο zaganiari@gmail.com. Σε περίπτωση που το υλικό σας δεν είναι ψηφιοποιημένο, ενημερώστε μας σχετικά και θα έρθουμε σε επαφή μαζί σας το συντομότερο δυνατόν.
Επίσης προτρέπουμε όσους συγχωριανούς μας μπορούν, να μας στείλουν και φωτογραφίες του σήμερα ώστε να εμπλουτίσουμε το blog μας με αυτές και δουν το Ζαγανιάρι όλοι όσοι δεν μπορούν να έρθουν να μας δούν από κοντά.

Δευτέρα 2 Ιουλίου 2012

ΑΝΔΡΟΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ - ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Κεφαλή του ΕρμήΣύμφωνα με τη μυθολογία, ο ήρωας Άνδρος, απόγονος του Απόλλωνα ή του Διόνυσου, έδωσε το όνομά του στο νησί, το οποίο εγκατέλειψε έπειτα από εξέγερση των κατοίκων του και ίδρυσε στην Τρωάδα την πόλη Άντανδρο.

ΑΝΔΡΟΣ: ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Ως προς τα επιστημονικά δεδομένα, τα τέλη της Νεολιθικής περιόδου (4η χιλιετία π.Χ.) οι σημαντικοί οργανωμένοι οικισμοί του Στρόφιλλα στο δυτικό μέρος του και του Μικρογιαλίου στη βορειοανατολική ακτή εντάσσουν την Άνδρο στις κυκλαδικές πολιτιστικές φάσεις του Σάλιαγκου, της Αντιπάρου και της Κεφάλας της Κέας.

ΑΝΔΡΟΣ: ΠΡΩΤΟΚΥΚΛΑΔΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Κατά την Πρωτοκυκλαδική και Μεσοκυκλαδική περίοδο (3000-1600 π.Χ.) ακμάζει στη δυτική ακτή ο στρατηγικής σημασίας και φυσικά οχυρωμένος οικισμός της Πλάκας, που συνδέεται με τους σύγχρονους οικισμούς της Φυλακωπής στη Μήλο, της Αγίας Ειρήνης στην Κέα και του Ακρωτηρίου στη Θήρα. Από την Ύστερη εποχή του Χαλκού έχουν εντοπιστεί μόνο τρία μυκηναϊκά αγγεία από την Παλαιόπολη και τον όρμο Κορθίου. Η Γεωμετρική περίοδος (10ος-8ος αι. π.Χ.), εποχή ιδιαίτερης ακμής της Άνδρου, αντιπροσωπεύεται από δύο οχυρωμένους ισχυρούς οικισμούς πάνω σε λόφους της δυτικής ακτής, τη Ζαγορά και την Υψηλή.

ΑΝΔΡΟΣ: ΑΡΧΑΪΚΉ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Από την Αρχαϊκή περίοδο (7ος-6ος αι. π.Χ.) και μέχρι το τέλος της ύστερης Αρχαιότητας το πολιτιστικό κέντρο του νησιού μεταφέρεται στην ευρύτερη περιοχή της Παλαιόπολης, η οποία διαθέτει ακρόπολη και κυρίως πόλη, εύφορη ενδοχώρα και φυσικά λιμάνια. Η Άνδρος συμμετείχε στον Α΄ Αποικισμό, ιδρύοντας στη Χαλκιδική σημαντικές αποικίες, όπως τα Στάγειρα (τόπος καταγωγής του Αριστοτέλη), την Άκανθο και την Άργιλλο.
Η ευημερία της περιόδου αυτής φαίνεται απο την πλούσια νομισματοκοπία. Σχετικά ευρήματα μαζί με τον Ερμή της Ανδρου φιλοξενούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο στη Χώρα. Τον 7ο αιώνα π.Χ. η Ανδρος συμμετείχε μαζί με τους Χαλκιδείς στον αποικισμό της Χαλκιδικής και των παραλιακών περιοχών της Θράκης.

Στους Περσικούς πολέμους πολέμησε στο πλευρό των Περσών, με αποτέλεσμα οι Αθηναίοι υπό το Θεμιστοκλή να την πολιορκήσουν (ανεπιτυχώς) για να την τιμωρήσουν. Εντάχθηκε στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία και υποστήριξε τους Αθηναίους στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Μέχρι το 393 π.Χ., που οι Αθηναίοι κήρυξαν ανεξάρτητο το νησί, η Άνδρος αποτελούσε το μήλον της Έριδος μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών.

Τον 4ο αι. π.Χ., κατά την κυριαρχία των Μακεδόνων στις Κυκλάδες, η Άνδρος ανήκε στο Κοινό των Νησιωτών. Στα χρόνια των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το νησί ενσωματώθηκε στο βασίλειο των Πτολεμαίων μέχρι και το 199 π.Χ., όταν οι νέοι κυρίαρχοι του Αιγαίου, οι Ρωμαίοι, το κατακύρωσαν στο βασίλειο της Περγάμου και στη συνέχεια ο Άτταλος ο Α΄ το παραχώρησε στη Ρώμη (133 π.Χ.). Στα Πρωτοβυζαντινά χρόνια (4ος-6ος αι. μ.Χ.) αποτέλεσε τμήμα της Επαρχίας Νήσων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ενώ μετά τον 7ο αιώνα εντάχθηκε στο διοικητικό Θέμα του Αιγαίου Πελάγους.

ΑΝΔΡΟΣ: ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ

Στο Μεσαίωνα το νησί επλήγη από τις επιδρομές των Σαρακηνών, χωρίς ωστόσο να διακοπεί η πολιτιστική δραστηριότητα. Η ανάπτυξη της μεταξουργίας κατά την εποχή της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών (11ος-12ος αιώνας) αποτέλεσε το επίκεντρο της οικονομικής ανάπτυξης του νησιού, μετατρέποντάς το σε κέντρο εξαγωγών βελούδινων και αραχνοΰφαντων υφασμάτων στη Δύση.

ΑΝΔΡΟΣ: ΒΥΖΑΝΤΙΝΉ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (1204), η Άνδρος παραχωρήθηκε στον ανιψιό του δόγη της Βενετίας, Μαρίνο Δάνδολο, ο οποίος ανέπτυξε το Κάτω Κάστρο της σημερινής πόλης της Άνδρου. Στη συνέχεια το νησί πέρασε υπό την κυριαρχία διάφορων ευγενών ιταλικών οικογενειών, ενώ βρισκόταν πάντα στη σφαίρα επιρροής της Βενετίας. Για κάποιο διάστημα μάλιστα ενσωματώθηκε στο Δουκάτο της Νάξου. Κατά την περίοδο της φραγκικής κυριαρχίας, και συγκεκριμένα τον 15ο αιώνα, φαίνεται πως έλαβε χώρα η μαζική μετοικεσία αλβανόφωνων πληθυσμών από την Αττική και την Εύβοια στο νησί, κυρίως στο βόρειο τμήμα του.

Το 1566 οι Οθωμανοί κατέλαβαν το νησί με τη σύμφωνη γνώμη των κατοίκων. Στο διάστημα της οθωμανικής κυριαρχίας η Άνδρος, όπως και άλλα νησιά του Αιγαίου, έχαιρε ενός προνομιακού καθεστώτος, το οποίο εξασφάλισε τόσο μια σχετική οικονομική ευμάρεια, όσο και την κοινωνική πρωτοκαθεδρία των οικογενειών που προέρχονταν από το φεουδαλικό πλαίσιο της προηγούμενης περίοδου. Όπως και οι υπόλοιπες Κυκλάδες, η Άνδρος βρέθηκε στη δεκαετία του 1770 υπό ρωσική κυριαρχία κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων των Ρώσων στο Αιγαίο στο πλαίσιο του ρωσοτουρκικού πολέμου.

Στις 10 Μαΐου 1821 ο Θεόφιλος Καΐρης, από τους πρωτοπόρους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, ύψωσε τη σημαία της Επανάστασης. Μετά την ενσωμάτωσή της στην επικράτεια του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, η Άνδρος διακρίθηκε για την ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εφοπλιστικού κεφαλαίου, αν και επηρεάστηκε από την γιγάντωση της Αθήνας. Η εμπορική ναυτιλία ενίσχυσε μέσω συναλλάγματος την τοπική οικονομία και προσέλκυσε ποιοτικό και εύρωστο οικονομικά τουρισμό, ο οποίος, σε συνδυασμό με την πλούσια πολιτιστική ζωή, ανέδειξε το νησί σε δημοφιλή προορισμό Ελλήνων και ξένων επισκεπτών.


Δέκα οικολογικοί μύθοι.


Από τον Δημήτρη Δουλγερίδη
Αρχή σελίδας

Αρκεί συνήθως μια μεγάλη πυρκαγιά για να ανάψει η συζήτηση. Για τη σχέση μας με το περιβάλλον και την οικολογική μας συνείδηση.
Στη συζήτηση αυτή χωράνε πολλά στοιχεία και ακόμη περισσότερες απόψεις. Χωράνε, όμως, και πολλοί μύθοι, ισχυρίζεται ο Νίκος Μάργαρης, καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, που μεταφέρει τον αντίλογο για δέκα από αυτούς.

«Η Ελλάδα δεν δικαιούται να κάνει οποιαδήποτε σκέψη για πυρηνικά εργοστάσια, επειδή είναι σεισμογενής περιοχή». Αυτή είναι μια πρόταση που αργά ή γρήγορα βρίσκει τη θέση της σε ένα από τα πολλά τηλεοπτικά πάνελ, όταν καλούνται να ζυγίσουν το δίκαιο και το άδικο του συγκεκριμένου ζητήματος. Μπροστά της, μάλιστα, υποχωρούν ακόμη και σημαντικότερα επιχειρήματα υπέρ της μιας ή της άλλης άποψης. Οι γνωστές υπερβολές, αντιτείνει ο καθηγητής Νικόλαος Μάργαρης, διευθυντής του ελληνικού τμήματος του «National Geographic».

«Εάν ίσχυε κάτι τέτοιο, οι Ιάπωνες θα έπρεπε να έχουν κλείσει από καιρό τα δικά τους πυρηνικά εργοστάσια». Ακόμη και αν δεχτούμε ότι αυτός ο μύθος αφορά σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο έως αμφιλεγόμενο θέμα, υπάρχουν άλλοι τους οποίους διαχειριζόμαστε στην καθημερινότητά μας. Αφορούν στη σχέση μας με το περιβάλλον και στον τρόπο που επιλέγει ο καθένας από εμάς να το προστατεύσει. Όπως όλοι οι μύθοι, ωστόσο, έχουν τον αντίλογό τους, που τις περισσότερες φορές είναι η ίδια η πραγματικότητα. Μεταφέραμε στον κ. Μάργαρη δέκα από τις απόψεις που συνήθως ακούμε στη δημόσια συζήτηση για το περιβάλλον για να τις αξιολογήσει. 

1. Η αναδάσωση από όλους τους φορείς αρκεί για να σώσουμε τα δάση.
«Ο αντίλογος ξεκινάει με ένα παράδειγμα από τη δεκαετία του 1990: τη μεγάλη πυρκαγιά στο Άγιον Όρος. Μετά την κατάσβεσή της -με τη βοήθεια Γερμανών δασοπυροσβεστών- έπεσαν όλοι, καθηγητές, περιβαλλοντικές οργανώσεις, για να κάνουν αναδάσωση. Ευτυχώς τότε οι μοναχοί δεν άφησαν κανέναν να προχωρήσει. Ξέρετε ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Όχι μόνο επανήλθε το δάσος καλύτερα από πριν, αλλά και μια αρρώστια που είχαν οι καστανιές εξαφανίστηκε.

Το δάσος, δηλαδή, αναγεννήθηκε. Αυτό τι σημαίνει; Ότι υπάρχει μια ενδογενής δυνατότητα αναγέννησης. Εκτός εάν το δάσος καταπατηθεί ή βοσκηθεί. Στην Ελλάδα συμβαίνουν όλα μαζί: οι βοσκοί ανεβάζουν τα γίδια για να βοσκήσουν και οι υπόλοιποι πηγαίνουν για αναδάσωση, με αποτέλεσμα να ανοίγουν τεράστιες λακκούβες για ένα πευκάκι σε ένα σημείο που κατά τ' άλλα φυτρώνουν πέντε πευκάκια από μόνα τους. Αλλά κοιτάξτε και κάτι άλλο.

Καλεί ένας ραδιοφωνικός σταθμός τους πολίτες για αναδάσωση με πεύκα στην Αμυγδαλέζα. Σκέφτομαι, λοιπόν, γιατί τη λένε “Αμυγδαλέζα” και όχι “Πευκέζα”; Προφανώς επειδή έχει πολλές αμυγδαλιές... Εκείνο που θέλω να πω είναι ότι δεν ταιριάζουν όλα τα δέντρα σε όλους τους χώρους. Οι πρόσκοποι φυτεύουν πεύκα, τα ΚΑΠΗ ευκάλυπτους, η ΑΧΕΠΑ άλλα είδη, χωρίς προσυνεννόηση. Αυτό που γίνεται στο τέλος είναι μια κουρελού με απρόβλεπτες συνέπειες. Κι αυτό γιατί το πεύκο βάζει φωτιά στα διπλανά του δέντρα. Αυτό έγινε στο Πήλιο, που δεν είχε ποτέ αυτό το είδος. Πήγαν, όμως, οι δασολόγοι το 1990, ξερίζωσαν μια ολόκληρη περιοχή, έβαλαν πεύκα και μέχρι σήμερα καίγονται. Αυτό που βλέπετε κάθε καλοκαίρι να καίγεται στο Πήλιο είναι εκείνα τα παλιά πεύκα της “αναδάσωσης”».

2. Τα κράτη που υπογράφουν το Πρωτόκολλο του Κιότο έχουν καλύτερη περιβαλλοντική πολιτική.
«Ουσιαστικά, εκείνο που υπογράφει μια χώρα είναι ότι θα τηρήσει το Πρωτόκολλο του Κιότο. Προσωπικά, πιστεύω ότι είναι προτιμότερο να πει κανείς ότι δεν υπογράφει παρά να το αγνοήσει στη συνέχεια. Πέρα από αυτό, όμως, για να μειώσεις τις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα –αυτό που προβλέπει το Πρωτόκολλο–, μπορείς να κάνεις συγκεκριμένα πράγματα. Κυρίως να σταματήσεις την παραγωγή ηλεκτρισμού. Ξέρετε ποιες είναι οι δύο αποδοτικότερες μέθοδοι για να ξεκινήσει κανείς; Τα πυρηνικά εργοστάσια και οι υδατοπτώσεις. Καταλαβαίνετε τι θα γίνει στην Ελλάδα εάν τολμήσει κανείς να προχωρήσει με την πυρηνική ενέργεια...»

3. Όταν αποκτήσουμε Εθνικό Κτηματολόγιο, θα σταματήσουν οι πυρκαγιές.
«Υποτίθεται επειδή θα σταματήσουν οι καταπατήσεις. Στη Ρόδο και την Κέρκυρα, όμως, που έχουν ήδη Κτηματολόγιο, έχουν σταματήσει οι πυρκαγιές; Για να μην αναφέρω τα παραδείγματα της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας που διαθέτουν Κτηματολόγιο. Οι πυρκαγιές, άλλωστε, είναι φυσιολογικό φαινόμενο στη Μεσόγειο και στις περιοχές της υδρογείου που έχουν μεσογειακό κλίμα: την Καλιφόρνια, στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας (ο Μαγγελάνος έβλεπε τις φωτιές όταν πέρασε από εκεί), την Αυστραλία και τη Χιλή.

Σε όλα αυτά τα μέρη τα οικοσυστήματα είναι προσαρμοσμένα ώστε να επανέρχονται. Δεν οφείλονται λοιπόν οι πυρκαγιές σε καταπατήσεις ή εμπρησμούς, όπως λέγεται κατά κόρον. Μπορεί να ξεκινούν από ανθρώπινη αμέλεια, όπως η γιαγιά που άναψε τον υπαίθριο φούρνο στην Πελοπόννησο το 2007, σε έναν κάφρο Νεοέλληνα που πετάει το τσιγάρο του ή σε ένα σκουπιδαριό που αναφλέγεται».

4. Τα δάση στην Ελλάδα συνεχώς μειώνονται.
«Δυστυχώς για τους πεσιμιστές και τις Κασσάνδρες, τα δάση στην Ελλάδα αυξάνονται, έστω και σε μικρά ποσοστά. Αυτό δείχνουν τα στοιχεία από δορυφόρους. Εκείνο που παρατηρείται, από την άλλη, είναι μια προϊούσα ερημοποίηση, κυρίως στα νησιά. Κι αυτό γιατί εγκαταλείφθηκαν οι αναβαθμίδες και οι καλλιέργειες. Μετά την εγκατάλειψή τους επανήλθαν οι βοσκές που ερημώνουν το τοπίο. Εξαιτίας τους χάνονται τόνοι νερού και πολύτιμοι φυσικοί πόροι».

5. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση πρέπει να ξεκινάει από το δημοτικό σχολείο.
«Η απάντηση είναι “όχι”. Διότι αυτοί που ασχολούνται δεν γνωρίζουν τίποτε από περιβαλλοντική εκπαίδευση. Δείτε ποιοι κάνουν αυτά τα μαθήματα: από τους φιλολόγους μέχρι τους καθηγητές Φυσικής ή Οικιακής Οικονομίας. Ξέρετε τι διδάσκουν στα παιδιά; Στους μεν μαθητές της Αθήνας ότι ζουν σε διαμερίσματα-κλουβιά, είναι αλλοτριωμένοι καταναλωτές, όλα τα προϊόντα των φαστφουντάδικων είναι επιβλαβή για την υγεία. Θυμούνται οι ίδιοι τις συνθήκες υγιεινής που επικρατούσαν όταν άφησαν το χωριό τους και ήρθαν στην πρωτεύουσα; Όσο για τους μαθητές της περιφέρειας, μαθαίνουν ότι είναι έγκλημα να κουβαλάς ένα σακί με λίπασμα – πράγμα που κάνει ο πατέρας τους.

Εκείνο που χρειάζεται δεν γίνεται πουθενά. Αντιθέτως, είναι πολύ συχνό φαινόμενο στην επαρχία να χρησιμοποιούν τα παιδιά σαν “ζωντανή διαφήμιση” οικολογικών εκστρατειών. Το έχω δει στο Βόλο: τρίχρονα αγόρια με πανό που γράφουν “Όχι άλλο διοξείδιο”. Είναι δυνατόν αυτό να το έχει σκεφτεί ένα παιδί τριών ετών; Όπως και μια έκθεση μαθητή που έχω διαβάσει, όπου θεοποιούνταν τα παλιά ξύλινα παιχνίδια κόντρα στα σημερινά ψεύτικα. Προφανώς την είχε γράψει ο δάσκαλος».

6. Οικολογία και οικονομική δραστηριότητα είναι δύο έννοιες ασύμβατες μεταξύ τους.
«Τότε πρέπει να καταργήσουμε τις ιχθυοκαλλιέργειες, που έτσι κι αλλιώς τις κατηγορούν ότι επιβαρύνουν το περιβάλλον (ενώ υπάρχουν δύο πανεπιστημιακές μελέτες που αποκλείουν κάτι τέτοιο). Κι όμως, είναι μία από τις λύσεις για την κλιματική αλλαγή. Για να παραχθεί ένα κιλό ψάρια από τις ιχθυοκαλλιέργειες, χρειάζονται δύο τόνοι νερό. Για ένα κιλό βοδινό χρειάζονται 14 τόνοι. Αφήστε που, αν βάλουμε όλες αυτές τις καλλιέργειες μαζί, δεν φτάνουν σε μέγεθος τη μισή Σκιάθο.

Ένα άλλο παράδειγμα καλής συνεργασίας οικονομίας και οικολογίας αφορά στα φράγματα: η πρόταση είναι όποιο νέο φράγμα κατασκευάζεται να μετατρέπεται εύκολα σε υγροβιότοπο. Υπ' όψιν ότι το κόστος για κάτι τέτοιο είναι πολύ χαμηλό. Αλλά και στον Υμηττό γιατί να μην μπορούν να μπουν αναψυκτήρια που θα εξυπηρετούν τους περιπατητές; Ή σκεφτείτε πόσο καλύτερα θα μπορούσαν να είναι τα πωλητήρια των αρχαιολογικών μας χώρων εάν δεν υπήρχε αυτή η καχυποψία και μεμψιμοιρία για οποιαδήποτε κερδοφόρα δραστηριότητα».

7. Η κατασκευή μεγάλων έργων μόνο αρνητικές συνέπειες έχει για το περιβάλλον.
«Το καλύτερο παράδειγμα είναι της λίμνης Κερκίνης. Πρόκειται για ένα φράγμα που κατασκευάστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο στον ποταμό Στρυμόνα τη δεκαετία του 1930. Έγινε μάλιστα από την πολυεθνική αμερικανική εταιρεία ΟΥΛΕΝ με σκοπό την άρδευση του κάμπου των Σερρών.

Σήμερα έχει εξελιχθεί στον καλύτερο ελληνικό υγροβιότοπο και ανήκει στην περίφημη σύμβαση Ραμσάρ. Τι νομίζετε ότι θα έκανε το Συμβούλιο της Επικρατείας εάν η πρόταση να κατασκευαστεί το φράγμα γινόταν στην εποχή μας; Κάποια στιγμή πρέπει και το Συμβούλιο να κατανοήσει ότι οι ενέργειές του θυμίζουν ακτιβιστική οργάνωση. Τη μεγαλύτερη ίσως της χώρας».

8. Ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσουμε το περιβάλλον είναι η δημιουργία ολοένα και περισσότερων εθνικών δρυμών.
«Όχι. Η ιστορία αποδεικνύει ότι δεν προστατεύεται τίποτα, είτε το χαρακτηρίσεις “εθνικό” είτε όχι. Εκείνο που χρειάζεται να γίνει στην Ελλάδα είναι να λείψουν επιτέλους οι υπερβολές. Πάρτε το παράδειγμα του προγράμματος “Natura”, όπου συμμετείχα ως αναπληρωτής του Γιάννη Μπουτάρη.

Το “Natura” δεν απαγορεύει καμία δράση: απλώς εφιστά την προσοχή όλων για συγκεκριμένες δράσεις σε συγκεκριμένες περιοχές. Ε, λοιπόν, πήγαν οι πανεπιστημιακοί σε 220 περιοχές για ενδεχόμενη ένταξή τους στο πρόγραμμα και επέστρεψαν με 225 προτάσεις. Όταν τα βάλεις όλα κάτω και προκύψει ένα 25% της Ελλάδας που εντάσσεται στο “Natura”, δεν καταφέρνεις κάτι. Το λογικό είναι να κάνεις επιλεγμένες και στοχευμένες κινήσεις. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεις καλύτερα».

9. Οι καλύτεροι γνώστες για τα περιβαλλοντικά ζητήματα είναι οι κάτοικοι και οι επαγγελματίες μιας περιοχής.
«Κατ' αρχάς, καμία περιοχή στην Ελλάδα δεν προστατεύεται με ιδανικό τρόπο. Και συνήθως εκείνοι που αντιδρούν περισσότερο είναι οι κάτοικοι. Και συνήθως εκείνοι που κάνουν τη μεγαλύτερη φασαρία –στα όρια του τραμπουκισμού– είναι οι ψαράδες. Για να καταλάβετε, οι ψαροκασέλες έχουν απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και δέκα χρόνια. Κι όμως, οι δικοί μας ψαράδες επιμένουν να χρησιμοποιούν αυτούς τους φορείς μικροβίων και να επιτίθενται από την άλλη στις ιχθυοκαλλιέργειες, ότι τάχα δεν παράγουν υγιεινά ψάρια.

Φανταστείτε να περνάει ένα τρακτέρ σε μέγεθος Τζάμπο πάνω από ένα δάσος και να το γδέρνει. Αυτό ακριβώς κάνουν στη θάλασσα οι ψαράδες. Ας δούμε, όμως, και το παράδειγμα των αγροτών στη Θεσσαλία, όπου ένα κιλό βαμβάκι στοιχίζει δύο τόνους νερό. Η διεθνής τιμή του οποίου είναι 30 λεπτά, ενώ οι Έλληνες το πουλάνε 1 ευρώ και κλείνουν και τους δρόμους».

10. Τα αιολικά πάρκα είναι η πιο εύκολη και φτηνή λύση για την παραγωγή ενέργειας στην Ελλάδα.
«Ξέρετε πόσα δικαιολογητικά χρειάζεται ένας ιδιώτης για την εγκατάσταση μιας ανεμογεννήτριας; Αρκεί να σας πω ότι το βάρος τους φτάνει τα 65 κιλά!»

Τους μύθους εξηγεί στα ΝΕΑ ο Νίκος Μάργαρης, καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Πηγή: ταχυδρόμος-Τα Νέα σαββατοκύριακο 


ΝΕΡΟ - Αγαθό εν ανεπαρκεία.

Το 2025 3,5 δισεκατομύρια άνθρωποι σε 52 χώρες της γης, είτε θα ζουν σε καθεστώς λειψυδρίας είτε θα κινδυνεύουν άμεσα από αυτή. 

Δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις για το πρόβλημα

 Τι συμβαίνει στον κόσμο

1. Τα τελευταία χρόνια, όλο και πιο συχνά επανέρχεται στην επικαιρότητα το πρόβλημα της έλλειψης του νερού. Οι απόψεις που ακούγονται είναι από ακραία καταστροφολογικές ως ακραία αισιόδοξες και καθησυχαστικές. Και φυσικά μεταξύ άσπρου και μαύρου εμφανίζονται όλες οι ενδιάμεσες αποχρώσεις του γκρι... Οπως άλλωστε γκρι είναι ύστερα απ' όλα αυτά και η εικόνα που η κοινή γνώμη διαμορφώνει για το πρόβλημα. Τελικά τι συμβαίνει σήμερα με το νερό; Υπάρχει ή δεν υπάρχει πρόβλημα και σε τι έκταση;

Σήμερα είναι φυσικό, ιδίως στις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης, το νερό να θεωρείται κάτι δεδομένο: αρκεί να ανοίξει κανείς τη βρύση και θα έχει στη διάθεσή του άφθονο, καθαρό γλυκό νερό. Αλλωστε ζούμε σε έναν πλανήτη του οποίου η επιφάνεια κατά τα δύο τρίτα ή και περισσότερο καλύπτεται από νερό. Είναι λοιπόν γεγονός ότι η... ψευδαίσθηση της αφθονίας δεν επιτρέπει εύκολα να αποκαλυφθεί η αλήθεια, ότι δηλαδή με την πάροδο του χρόνου το γλυκό νερό τείνει να μετατραπεί σε αγαθό εν ανεπαρκεία.

Μια ματιά στη διεθνή κατάσταση δικαιολογεί πλήρως τις ανησυχίες. Ηδη από επίσημα στοιχεία του ΟΗΕ είναι γνωστό ότι σήμερα 232 εκατομμύρια άνθρωποι από 26 χώρες του Τρίτου Κόσμου πλήττονται από λειψυδρία, αδυνατώντας να καλύψουν βασικές καθημερινές ανάγκες σε νερό. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, άλλες 18 χώρες στην Αφρική και στην Ασία απειλούνται άμεσα, καθώς βρίσκονται σε οριακή από άποψη υδατικών αποθεμάτων κατάσταση.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 2025, οπότε ο πληθυσμός της Γης θα πλησιάζει ή και θα έχει υπερβεί τα 10 δισεκατομμύρια, ένας στους τρεις κατοίκους του πλανήτη, δηλαδή περίπου 3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε 52 χώρες της Γης, είτε θα ζουν σε καθεστώς λειψυδρίας είτε θα κινδυνεύουν άμεσα από αυτήν. Επιπλέον το νερό προβλέπεται ότι θα αποτελέσει αιτία διαμάχης και συγκρούσεων μεταξύ γειτονικών χωρών, δεδομένου ότι περίπου το 40% των κατοίκων της Γης ζει σε περισσότερες από 200 διακρατικές υδρολογικές λεκάνες, το νερό των οποίων μοιράζονται περισσότερες από δύο σε κάθε περίπτωση χώρες.

Συζητάμε επομένως για ένα πρόβλημα όχι μόνο υπαρκτό αλλά και διαρκώς εντεινόμενο, του οποίου οι προοπτικές κάθε άλλο παρά ευοίωνες μπορούν να χαρακτηριστούν. Τι γίνεται στην Ελλάδα

2. Απ' ό,τι φαίνεται πάντως το πρόβλημα δεν αφορά εμάς αλλά, κυρίως, τον Τρίτο Κόσμο.

«Εξ όνυχος τον λέοντα». Είναι μάλλον απλοϊκή η αντιμετώπιση παρόμοιων προβλημάτων με τη λογική των ορίων και των διαχωριστικών γραμμών. Το γεγονός ότι τα πρώτα θύματα ανιχνεύονται συνήθως στις περισσότερο ευαίσθητες και ευάλωτες περιοχές δεν θα έπρεπε να λειτουργεί καθησυχαστικά, αφού όχι μόνο επιβεβαιώνει την ύπαρξη του προβλήματος αλλά και προειδοποιεί για το μέγεθος της επερχόμενης απειλής.

Η σημερινή κατάσταση πάντως στη χώρα μας κάθε άλλο παρά καθησυχαστική εμφανίζεται. Το μεγαλύτερο μέρος του υπόγειου υδατικού δυναμικού της χώρας υφίσταται ήδη τις συνέπειες της εντατικής εκμετάλλευσης ή της ποιοτικής υποβάθμισης, που εκδηλώνονται με τη δραματική πτώση της στάθμης των υδροφόρων οριζόντων και την εκτεταμένη ρύπανση του υπόγειου νερού. Το αγροτικό ζήτημα του Θεσσαλικού Κάμπου αλλά και των υπόλοιπων αγροτικών περιοχών δεν φαίνεται να είναι άσχετο από το γεγονός ότι το νερό αντλείται πλέον από μεγάλα βάθη, συχνά αρκετών εκατοντάδων μέτρων, με προφανείς περιβαλλοντικές αλλά και σοβαρές οικονομικές συνέπειες και επιπτώσεις.

Στις περισσότερες παράκτιες περιοχές αντλείται πλέον συστηματικά υφάλμυρο νερό, ως αποτέλεσμα της εισόδου θαλασσινού νερού στους υδροφορείς λόγω υπεράντλησης. Πολλά ποτάμια, λίμνες και υγρότοποι υφίστανται τις επιπτώσεις της μεγάλης αύξησης της ζήτησης του νερού αλλά και των εκτεταμένων έργων «αξιοποίησης» του υδατικού δυναμικού. Κορυφαίο, αν και όχι μοναδικό, παράδειγμα υγροτόπου που αν και προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες ως σπάνιο οικοσύστημα έχει πάψει να λειτουργεί ως τέτοιο αποτελεί η περίπτωση της λίμνης Κορώνειας, η οποία έχει χάσει το 90% του υδατικού δυναμικού της την τελευταία 15ετία.

Και βέβαια ας μην ξεχνάμε το πρόβλημα του νερού στις πλέον ευαίσθητες υδατικά περιοχές της χώρας, τα νησιά, που εκδηλώνεται στις πιο «απλές» περιπτώσεις ως έλλειψη νερού τους καλοκαιρινούς μήνες ενώ στις πιο σύνθετες ως πλήρης αδυναμία κάλυψης στοιχειωδών αναγκών σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, με αποτέλεσμα τη συστηματική μεταφορά νερού από αλλού με υδροφόρες.

Θα έλεγε λοιπόν κανείς συνοψίζοντας ότι το πρόβλημα όχι απλώς μας αφορά αλλά κανονικά θα έπρεπε και να μας καίει! Οι αιτίες του προβλήματος
 3. Ποιες είναι οι κυριότερες αιτίες για το πρόβλημα της λειψυδρίας; Ας μην ξεχνάμε ότι το νερό δεν είναι μόνο απαραίτητο για τη συντήρηση της ίδιας της ζωής αλλά είναι και πρωταρχικής σημασίας για ένα μεγάλο πλήθος εξόχως σημαντικών δραστηριοτήτων του ανθρώπου, ξεκινώντας από τη γεωργία και φθάνοντας στη βιομηχανική ανάπτυξη, στον τουρισμό και στην παραγωγή ενέργειας. Η αύξηση λοιπόν του πληθυσμού της Γης, η αλλαγή των συνηθειών διαβίωσης και η τεχνολογική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με την παραδοχή της έστω σταθερής στον χρόνο, αν όχι φθίνουσας εν τέλει, διαθέσιμης ποσότητας νερού, δημιουργούν δύο αντιφατικές τάσεις: συνεχή μείωση των κατά κεφαλήν διαθεσίμων υδατικών πόρων, από τη μία, εξαιτίας της αύξησης του πληθυσμού, και διαρκή αύξηση των κατά κεφαλήν απαιτήσεων, από την άλλη, αποτέλεσμα της αλλαγής των συνθηκών διαβίωσης, της εντατικοποίησης των ρυθμών της ανάπτυξης αλλά και της εφαρμογής σύγχρονων υδροβόρων τεχνολογικών μέσων και μεθόδων. Η επέκταση και η εντατικοποίηση των αρδεύσεων στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, με την εισαγωγή των σύγχρονων υδροβόρων καλλιεργειών και την εφαρμογή σπάταλων σε νερό αρδευτικών μεθόδων στον αγροτικό τομέα, που είναι και ο μεγαλύτερος χρήστης με συμμετοχή 85% στην ετήσια κατανάλωση νερού στη χώρα μας, καθώς και οι αυξημένες σε νερό απαιτήσεις επεξεργασίας των προϊόντων στον βιομηχανικό τομέα, ο οποίος αν και δεν συμμετέχει σημαντικά στην κατανάλωση εν τούτοις συμβάλλει καθοριστικά στη ρύπανση του νερού (μήπως η ρύπανση δεν είναι κι αυτή μια μορφή υποβάθμισης και άρα καταστροφής των υδατικών αποθεμάτων;), επαληθεύουν τη μεγάλη αλλαγή που έχει επιτελεσθεί τα τελευταία χρόνια. Καθώς ο 20ός αιώνας τελειώνει, εκτιμάται ότι οι απαιτήσεις σε νερό έχουν κατά μέσον όρο περίπου δεκαπλασιαστεί κατά τη διάρκειά του, γεγονός που σημαίνει ότι η αύξηση της ζήτησης του νερού ήταν κατά μέσον όρο τρεις φορές πιο γρήγορη από την αντίστοιχη αύξηση του πληθυσμού. Η έννοια της λειψυδρίας

4. Αρα λοιπόν το πρόβλημα του νερού δεν είναι αποτέλεσμα φυσικών όσο ανθρωπογενών αιτίων, αν μπορούμε να κάνουμε μια τέτοια διάκριση.

Η διάκριση έχει νόημα, γιατί σηματοδοτεί την κατεύθυνση προς την οποία θα αναζητηθούν οι λύσεις. Θα πρέπει κατ' αρχάς να γίνει σαφές ότι λειψυδρία δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι δεν υπάρχει νερό αλλά ότι τα διαθέσιμα αποθέματα δεν αρκούν για την κάλυψη των αναγκών. Το πρόβλημα του νερού έχει δύο διακριτές και ανεξάρτητες μεταξύ τους διαστάσεις: τη διάσταση της φυσικής προσφοράς, που παραπέμπει στον υδρολογικό κύκλο και στις διάφορες μορφές εμφάνισης του νερού στη Γη, και τη διάσταση της ζήτησης, που παραπέμπει στις οικονομικές, στις τεχνολογικές και στις κοινωνικές παραμέτρους του προβλήματος.

Για να επιτευχθεί επομένως ο στόχος της επάρκειας των υδατικών αποθεμάτων και συνεπώς να αποφευχθεί ο κίνδυνος της λειψυδρίας, απαιτείται η επίτευξη ισορροπίας στο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης του νερού.

Θα έλεγε λοιπόν κανείς ότι το πρόβλημα της διατάραξης του ισοζυγίου οφείλεται σε συνδυασμό φυσικών και ανθρωπογενών αιτίων. Εκείνο που έχει σημασία πάντως περισσότερο και από τον επιμερισμό των ευθυνών είναι ότι ο άνθρωπος συμμετέχει καθοριστικά στη δημιουργία του προβλήματος, ως ο μόνος υπεύθυνος στη διαμόρφωση του δεύτερου σκέλους του ισοζυγίου, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί και να συμβάλει δραστικά στην αντιμετώπισή του. Τεχνολογία και αφθονία

5. Προφανώς εννοείτε επέμβαση μέσω των δυνατοτήτων της επιστήμης και της τεχνολογίας;

Η συμβολή της επιστήμης και της τεχνολογίας υπήρξε καθοριστική σε ό,τι αφορά την προσομοίωση της φυσικής λειτουργίας των υδατικών συστημάτων, καθώς και τις διαδικασίες του εντοπισμού, της συγκέντρωσης, της συλλογής, της αποθήκευσης, της μεταφοράς και της διανομής, καθώς και της επεξεργασίας και του καθαρισμού του νερού. Είναι γνωστός και κοινωνικά καταξιωμένος ο ρόλος των υδραυλικών έργων στην ανάπτυξη και στην ευημερία του ανθρώπου.

Εκείνο όμως που είναι λιγότερο γνωστό είναι ο αρνητικός ρόλος της τεχνολογίας στην υπόθεση της διατάραξης των ισοζυγίων προσφοράς και ζήτησης νερού, καθώς έχει την κύρια ευθύνη γι' αυτό που ονομάστηκε ψευδαίσθηση της αφθονίας.

Βοήθησε δηλαδή η τεχνολογία στην καλλιέργεια μιας αντίληψης για την αντιμετώπιση των υδατικών προβλημάτων, η οποία εν πολλοίς στηρίχθηκε μονότονα σε αυτό που ονομάστηκε διαχείριση της φυσικής προσφοράς του νερού.

Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, ως σήμερα η επιδίωξη εξαντλείτο στην αναζήτηση διαρκώς νέων πηγών νερού, σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό νέων υδραυλικών έργων, προς κάλυψη των διαρκώς αυξανόμενων υδατικών αναγκών, οι οποίες θεωρήθηκαν πάντοτε περίπου δεδομένες. Σήμερα όμως είναι πλέον φανερό το αδιέξοδο στο οποίο οδηγεί αυτή η αντιμετώπιση, δεδομένου ότι ενώ οι ανάγκες σε νερό αυξάνονται διαρκώς τα υδατικά αποθέματα, όταν δεν μειώνονται λόγω εξάντλησης ή ποιοτικής υποβάθμισης, παραμένουν στην καλύτερη περίπτωση σταθερά στον χρόνο. Οι υδατικοί πόροι

6. Αν όχι μέσω της επιστήμης και της τεχνολογίας, τότε με ποιον τρόπο θα μπορούσε ο άνθρωπος να επέμβει στο πρόβλημα του νερού;

Το γεγονός ότι με την επιστήμη και την τεχνολογία «χάθηκε το μέτρο» δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι εξαιρούνται από τη διαδικασία αντιμετώπισης του υδατικού προβλήματος. Ως εργαλεία, θα συνεχίσουν και στο μέλλον να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναζήτηση και στην επίτευξη λύσεων.

Το μεγάλο ζητούμενο της σημερινής εποχής και συγχρόνως η μεγάλη πρόκληση της επιστημονικής περιοχής, αλλά και της επιχειρησιακής πρακτικής της διαχείρισης των υδατικών πόρων, είναι ακριβώς η ανεύρεση του καλύτερου τρόπου αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχουν η επιστήμη και η τεχνολογία στην κατεύθυνση όχι πλέον μονόπλευρα της ενίσχυσης του σκέλους του ισοζυγίου που αφορά τη φυσική προσφορά του νερού αλλά αντίθετα στην κατεύθυνση της διευθέτησης του ισοζυγίου προσφοράς και ζήτησης του νερού σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης και υδατικού διαμερίσματος.

Και μια τέτοια ολοκληρωμένη επέμβαση σε ένα τόσο σύνθετο σύστημα δεν μπορεί να εξαντλείται στην εφαρμογή μεμονωμένων μεθοδολογιών ή τεχνικών, αλλά απαιτεί τον σχεδιασμό και την άσκηση συγκροτημένης πολιτικής τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Το έλλειμμα της πολιτικής

7. Δηλαδή το πρόβλημα του νερού είναι πρόβλημα πολιτικό;

Ακριβώς! Το πρόβλημα του νερού σήμερα είναι ένα πρόβλημα βαθύτατα πολιτικό. Η υπόθεση της διευθέτησης του ισοζυγίου προσφοράς και ζήτησης του νερού, όπως είναι πια σαφές, είναι μια υπόθεση σύνθετη που εμπλέκει, εκτός από φυσικές και τεχνολογικές, οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους, και εδώ ακριβώς συνίσταται η δυσκολία στην αντιμετώπισή του. Απαιτείται δηλαδή συνολική, ολοκληρωμένη και συνδυασμένη επέμβαση σε όλα τα μέτωπα και τους τομείς, γεγονός που απαιτεί σχεδιασμό και συγκρότηση οργανωμένου στρατηγικού σχεδίου.

Μπορεί με βεβαιότητα πια να αποδειχθεί ότι τα ελλειμματικά ισοζύγια προσφοράς και ζήτησης του νερού, όπου εμφανίζονται, αντανακλούν πολύ περισσότερο το έλλειμμα πολιτικής και πολύ λιγότερο το έλλειμμα νερού αυτό καθαυτό!

8. Πώς αποδεικνύεται αυτό; Πώς δηλαδή πιστοποιείται η απουσία πολιτικής για το νερό;

Το έλλειμμα της πολιτικής τεκμηριώνεται καθημερινά από την αποσπασματική, την τομεακή, τη συμπτωματική και την ασυντόνιστη διαχείριση του νερού, τη χωρίς ενιαία πνοή, χωρίς συγκρότηση, χωρίς οργάνωση και χωρίς σχεδιασμό. Δύσκολα βρίσκεται σήμερα υπουργείο, οργανισμός ή υπηρεσία του δημόσιου τομέα ή της τοπικής αυτοδιοίκησης που να μην είναι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αναμεμειγμένο στον κύκλο της διαχείρισης του νερού. Επιπλέον οι λογής χρήστες νερού έχουν αυτοαναγορευθεί σε διαχειριστές, δηλαδή συντονιστές, έτσι που το παιχνίδι να παίζεται πια αποκλειστικά από τους διαιτητές, ελλείψει παικτών! Και είναι γνωστές κατά τη λαϊκή σοφία οι επιπτώσεις στην αρτιμέλεια του παιδιού από την παρουσία πληθώρας μαιών!

Ακόμη το έλλειμμα πολιτικής τεκμηριώνεται από τη διαπίστωση ότι το νερό, όπως άλλωστε και οι υπόλοιποι φυσικοί πόροι, αντιμετωπίζεται ανθρωποκεντρικά, πράγμα που σημαίνει ότι η χρήση και η εκμετάλλευσή του ανάγονται σε κορυφαία ζητήματα, ενώ η περιβαλλοντική του διάσταση αγνοείται ή υποβαθμίζεται συστηματικά. Η επιδίωξη ακόμη και σήμερα βρίσκεται στην κατεύθυνση της αξιοποίησης της τεχνολογίας για την ανεύρεση νέων πηγών με οποιοδήποτε κόστος και η επικρατούσα αντίληψη είναι αυτή της υδατικής αφθονίας.

Και βέβαια η απουσία πολιτικής επιβεβαιώνεται από τον ρόλο του Επιμηθέα, που φαίνεται να είναι δελεαστικότερος για άλλη μία φορά από εκείνον του Προμηθέα. Διότι έτσι μόνο μπορεί να εξηγηθεί η ετήσια, εποχική, συνήθως καλοκαιρινή και μόνον, ενασχόληση των πάντων με τα προβλήματα του νερού, καθώς και οι ευκαιριακές, αποσπασματικές και πυροσβεστικού τύπου λύσεις που συνήθως προωθούνται! Βιώσιμη πολιτική νερού

9. Ποια θα πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά μιας πολιτικής νερού ικανής να αντιμετωπίσει το πρόβλημα οριστικά και αποτελεσματικά;

Ο αναπτυξιακός ρόλος του νερού, με την πολυδιάστατη συμμετοχή του σε όλους τους τομείς της παραγωγικής δραστηριότητας, και ταυτόχρονα ο περιβαλλοντικός χαρακτήρας του, με τη θεμελιώδη σημασία του στη διατήρηση της ζωής των κάθε μορφής οικοσυστημάτων, καθιστούν την ένταξη της διαχείρισης των υδατικών πόρων στην προοπτική της βιώσιμης ανάπτυξης για το περιβάλλον όχι μόνο προφανή αλλά και επιβεβλημένη.

Μια αποτελεσματική πολιτική νερού θα πρέπει λοιπόν πάνω απ' όλα να έχει τα χαρακτηριστικά της βιωσιμότητας, τα οποία καθορίζονται από την ικανότητά της να εγγυηθεί τον διαχρονικό χαρακτήρα της επίτευξης του διπλού στόχου: της ανάπτυξης αφενός, με την ικανοποίηση των αναγκών σε νερό, και της διατήρησης του περιβάλλοντος αφετέρου, με την προστασία και τη διατήρηση της υγείας και της ακεραιότητας των οικοσυστημάτων.

10. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό; Τι αλλαγές χρειάζονται;

Για να είναι μια πολιτική νερού βιώσιμη, θα πρέπει να έχει δύο κατά βάση χαρακτηριστικά:

α. Να είναι ολοκληρωμένη, να αντιμετωπίζει δηλαδή τα προβλήματα με ενιαίο και συνολικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις επί μέρους διαστάσεις και παραμέτρους του νερού (φυσικές, οικονομικές, τεχνικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές), καθώς και τη μεταξύ τους δυναμική τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.

β. Να δίνει έμφαση στη διαχείριση της ζήτησης του νερού αντί της αδιέξοδης περιβαλλοντικά αλλά και ζημιογόνου οικονομικά πολιτικής της διαχείρισης της προσφοράς του. Αυτό σημαίνει ότι οι ανάγκες σε νερό δεν αποτελούν πλέον το σταθερό δεδομένο του προβλήματος της διαχείρισης των υδατικών πόρων στο οποίο θα πρέπει να προσαρμοστεί η φυσική προσφορά του νερού, αλλά αντιθέτως τα αναπτυξιακά σχέδια θα πρέπει να προσαρμόζονται στους περιορισμούς και στις δυνατότητες των υδατικών αποθεμάτων, όπως αυτά προσδιορίζονται από τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους και τεχνικές. Αυτή άλλωστε είναι και η πεμπτουσία της παραδοχής της βιώσιμης ανάπτυξης. Η διαχείριση της ζήτησης του νερού με την εφαρμογή οικονομικών μεθόδων και εργαλείων αποτελεί σήμερα τη μόνη ρεαλιστική λύση, η οποία μπορεί να επιτύχει εξοικονόμηση νερού ως και 90% στον βιομηχανικό, 50% στον αγροτικό και 30% στον αστικό τομέα. Η πρόσφατη άλλωστε Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νερό και την κοστολόγησή του κινείται ακριβώς στην κατεύθυνση αυτή, επιβεβαιώνοντας την αναγκαιότητα και τη σημασία αυτής της πολιτικής μεταρρύθμισης.

Η επιστήμη σήμερα παρέχει όλες τις προϋποθέσεις για την άσκηση και εφαρμογή μιας βιώσιμης υδατικής πολιτικής. Η κοινωνία από τη δική της μεριά είναι αρκετά ευαισθητοποιημένη και ώριμη πια για να αντιληφθεί τη σημασία της αλλαγής και να αναλάβει το σχετικό κόστος. Το μόνο που λείπει σήμερα φαίνεται να είναι η πολιτική βούληση!

ΓΙΑΝΝΗΣ Α. ΜΥΛΟΠΟΥΛΟΣ -
Ο κ. Γιάννης Α. Μυλόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής Υδραυλικής και Τεχνικής Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Παν. Θεσσαλονίκης.


Σάββατο 30 Ιουνίου 2012

Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο


ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΖΑΓΑΝΙΑΡΙΩΤΩΝ ΑΝΔΡΟΥ
              « Η ΖΑΓΟΡΑ »
Διεύθυνση: Παπαστράτου 26, Γκύζη

                                                                         ΠΡΟΣ: ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ
                                                                                  

Αθήνα, 27 Ιουνίου 2012

Αγαπητοί συγχωριανοί.
Σας ενημερώνουμε ότι το νέο διοικητικό συμβούλιο του Συλλόγου μας, όπως προέκυψε από τις αρχαιρεσίες της 12ης Ιουνίου, συγκροτήθηκε σε σώμα, ως εξής:

-Πρόεδρος: Κωνσταντίνος Γλυνός (τηλ. 6974801049)
-Αντιπρόεδρος: Μωράκης Κωνσταντίνος του Δημητρίου
-Γενικός Γραμματέας: Μηνδρινός Μιχάλης
-Ταμίας: Μωράκης Κωνσταντίνος του Νικολάου
-Εφορος: Λουσίδη Γαρουφαλλιά
-Μέλη: Μπότσης Κωνσταντίνος, Μωράκη Φερενίκη, Πιστικός Γιώργος

Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει θερμά όλα τα μέλη που έδωσαν το «παρών» στη Γενική Συνέλευση.
Παράλληλα, θέλει να καλέσει όλους τους Ζαγανιαριώτες, όπου κι αν βρίσκονται, να σταθούν στο πλευρό του Συλλόγου, ώστε όλοι μαζί να δρομολογήσουμε την επίλυση των προβλημάτων του χωριού μας. Για τα οποία το νέο Δ.Σ. δεσμεύεται ότι θα καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια.


ΓΙΑ ΤΟ Δ.Σ
  
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                                                               Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΚΩΣΤΑΣ ΓΛΥΝΟΣ                                                                        ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΗΝΔΡΙΝΟΣ