Η γιορτή του Αγίου Φανουρίου

Η γιορτή του Αγίου Φανουρίου

Μεγαλομάρτυρας της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας. Η μνήμη του τιμάται στις 27 Αυγούστου και την ημέρα αυτή γιορτάζουν ο Φανούριος και Φανουρία. Με τον Άγιο Φανούριο συνδέεται ένα νηστίσιμο γλύκισμα, η φανουρόπιτα.

Η Εκκλησία δεν γνωρίζει πού και πότε μαρτύρησε, γι’ αυτό και ήταν άγνωστος στους Συναξαριστές. Έγινε γνωστός από την τυχαία ανεύρεση της εικόνας του μεταξύ 1355 και 1369 στη Ρόδο. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο νότιο μέρος των παλαιών τειχών της πόλης βρέθηκε αρχαίος χριστιανικός ναός με πολλές κατεστραμμένες εικόνες και μία καλώς διατηρημένη, που απεικόνιζε ένα νεαρό στρατιωτικό, ο οποίος κρατούσε σταυρό και λαμπάδα αναμμένη, ενώ ολόγυρα της εικόνας ήταν ζωγραφισμένες δώδεκα παραστάσεις με τα μαρτύρια που υπόφερε ο Άγιος. Η εικόνα έφερε επιγραφή με τις λέξεις «Άγιος Φανούριος». Ο τότε μητροπολίτης Ρόδου Νείλος Β' ο Διασπωρηνός (1355-1369) ανοικοδόμησε τον ναό του Αγίου, συνέταξε την ακολουθία του και καθιέρωσε την εορτή του στις 27 Αυγούστου.

Ο Άγιος Φανούριος θεωρείται από τη λατρευτική παράδοση ως ο κατ’ εξοχήν άγιος που μπορεί να βοηθήσει στην ανεύρεση («φανέρωση») οποιουδήποτε χαμένου αντικειμένου, προφανώς από την παρετυμολογική σύνδεση του ονόματός του με τη λέξη «φανερώνω». Συναφής με τη δοξασία αυτή είναι και η παλαιότερη πίστη ότι ο Άγιος Φανούριος «φανερώνει» στις κοπέλες τον άνδρα που θα πάρουν.

Συνηθέστατα, οι γυναίκες όταν χάσουν κάτι, επικαλούνται τη βοήθειά του, τάζοντάς του μια φανουρόπιτα (κέικ με αλεύρι, μαύρες σταφίδες, ζάχαρη, λάδι, ξύσμα πορτοκαλιού κ.ά.) και τη μοιράζουν για να συγχωρεθούν οι αμαρτίες της μάνας του Αγίου, που σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση ήταν αμαρτωλή. Πολλές φανουρόπιτες φτιάχνονται κατά την ημέρα της εορτής του Αγίου, ως ευχαριστήρια προσφορά προς αυτόν ή ως ένα είδος προληπτικής αίτησης βοηθείας για μελλοντικές απώλειες.

Πηγή: sansimera.gr

Αγαπητέ άγνωστε εμπρηστή

Αγαπητέ άγνωστε εμπρηστή σου γράφω από ανάγκη κ απ απορία ....ενώ μαυρίλα δακρύζει ακόμα από τα μάτια και τα ρουθούνια στάζουν υγρή στάχτη ...κάθε χρόνο τα ίδια, αποκαϊδια στις αυλές, καπνός να κρύβει τον ήλιο, ανάσες δύσκολες...κουβάδες, μάνικες, φτυάρια, τσουγκράνες, πανικός, τρέξιμο, ανηφόρες, ιδρώτας, καμία πάστα φλώρα στο τσάκ στην αυλή στον καταπονημένο κατασβέστη,

κ ο εσύ αγαπητέ εμπρηστή ο πυρπολητής και εμείς οι κατασβέστες στην απόλυτη ομορφιά των αντιθέσεων ..... πως θα ξυπνήσεις το πρωί όταν το φως θα δείξει την ασχήμια ; είσαι άραγε κανονικός άνθρωπος; εξωτερικά ..μπορεί..Κι αν έχεις λίγη τσίπα κι ανθρωπιά μέσα σου – δυσεύρετες λέξεις, πια – όταν βλέπεις φλόγες να καίνε τους πρίνους,τα σπάρτα, την αστοιβή, την αφάνα, την συνέχεια του κυκλαδικού οικοσυστήματος, φλόγες να καίνε τη γαλαστοίβη, τον ασπάλαθο, το αποκαμωμένο θυμάρι... και να «χορεύουν» μέσα σε οικισμούς, καίγοντας χωράφια και ελιλές ανθρώπων, η καρδιά σου σφίγγεται με τον ίδιο τρόπο, το μυαλό σου καίγεται, όπως ενός κανονικού ανθρώπου! Φλέγεσαι κι εσύ απ’ την επιθυμία να πιάσεις στα χέρια σου έναν εμπρηστή, ξεχνώντας, για δευτερόλεπτα, ότι είσαι άνθρωπος.
Είναι πολύ σκληρό να ακούς ότι πρέπει να φύγεις από το σπίτι σου , ενώ στο βάθος βλέπεις τον ορίζοντα πορτοκαλί και κόκκινο από τις φλόγες, επειδή κάποιος συνάνθρωπός σου, για τον οποίο εσύ θα έπεφτες στις φλόγες για να τον σώσεις, έχει βάλει φωτιά για δικούς του λόγους, που αυτόματα γίνονται και δικοί σου. Αυτός ο άνθρωπος μένει στο ίδιο νησί με σένα, ίσως στο ίδιο χωριό, ή και στην ίδια DogVille που ζεις κι εσύ, αυτήν την ώρα αναπνέετε τον ίδιο αέρα που μυρίζει καμένο, τα μυαλά σας είναι το ίδιο καμένα. Αλλά για διαφορετικούς λόγους...Έχει ήδη πέσει το σκοτάδι, απόψε που η Άνδρος καίγεται – πάλι – εγώ θα έχω την απορία «έλεος, τι έμεινε να καεί, πια;», ενώ εσύ ξέρεις. Τώρα στο σκοτάδι οι στέγες των σπιτιών θα είναι μαύρες, όπως και οι ψυχές όλων όσοι ζούμε στην Ανδρο, ιδίως. Οι δικές μας θα έχουν μαυρίσει με τα όσα βλέπουμε, η δική σου ψυχή, η ψυχή του εμπρηστή, θα είναι μαύρη και μετά τη φωτιά...

πηγή : Trekking Andros Trekking Andros.

(αφιερωμένο)

Ημερήσια Εκδρομή

Αξιότιμα µέλη του Συλλόγου µας, 
Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι του χωριού μας, 

ο Σύλλογος Ζαγανιαριωτών Άνδρου σας προσκαλεί σε ημερήσια εκδρομή στα βασιλικά κτήματα Τατοΐου, η οποία θα περιλαμβάνει και επίσκεψη στην λίμνη Μπελέτσι. Ο χώρος είναι ιδανικός για περίπατο δίπλα από τα βασιλικά ανάκτορα και πικ-νικ στο υπέροχο δάσος που τον καλύπτει.
Εφοδιαστείτε λοιπόν με ότι είναι απαραίτητο για βόλτα και φαγητό στο δάσος και ελάτε να περάσουμε λίγες στιγμές "βασιλικά" εκεί που κάποτε ζούσαν βασιλιάδες. 

Η εκδρομή θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή, 9 Ιουνίου 2013.

Αναχώρηση 08:30 και άφιξη 17:30 
μπροστά από τα δημοτικά σχολεία 102-121 Βαφειοχωρίου 25 Πολύγωνο Αθήνα

Κόστος ανά άτομο 10€
(παιδιά δημοτικού 5€, μικρότερα δωρεάν)
Απαραίτητη κράτηση (απάντηση) μέχρι 2/6/2013 στα μέλη του συλλόγου.

Όλα όσα θα θέλατε να μάθετε για την ιστορία του κτήματος και των ανακτόρων που βρίσκονται σε αυτό υπάρχουν στην ιστοσελίδα Φίλοι Κτήματος Τατοΐου. 

Καλά να περάσουμε! 

Η Greenpeace ζητάει από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης να στηρίξει τους παράκτιους ψαράδες

Να στηρίζει έμπρακτα την παράκτια αλιεία ζητάει η Greenpeace από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Καθηγητή Αθανάσιο Τσαυτάρη. Επίσης σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν σε συνέντευξη Τύπου , η Οργνάνωση ζητά από τον κ. Τσαυτάρη να προχωρήσει άμεσα στη δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου στις Βόρειες Κυκλάδες, ως το πρώτο βήμα ουσιαστικής στήριξης της ελληνικής αλιείας. Για το θέμα η εκπρόσωπος της Greenpeace, κα. Άντζελα Λάζου-Dean ανέφερε στον ΑγροΤύπο: «Οι Υπουργοί Αλείας της Ε.Ε. και ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας, κ. Αθ. Τσαυτάρης έχουν μια ιστορική ευκαιρία να λάβουν κάποια μέτρα που μπορούν να αλλάξουν την πορεία της αλιείας στην Ευρώπη άρα και στην Ελλάδα μέσα από την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής η οποία ψηφίζεται. Μια ψηφοφορία που πραγματοποιείται μια φορά στα δέκα χρόνια».

Και πρόσθεσε: «Αν δεν γίνει τώρα θα πρέπει να περιμένουμε άλλα δέκα χρόνια που ξέρουμε ότι είναι μια περίοδος που ούτε η θάλασσα έχει το περιθώριο να περιμένει αλλά ούτε και οι ψαράδες που βλέπουν τα ψάρια να μειώνονται και το επάγγελμά τους να χάνετε σιγά – σιγά. Πιστεύουμε ότι πρέπει να υπάρξει μια ριζική αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής η οποία επί δεκαετίες έχει αποτύχει να προστατεύσει τα ιχθυαποθέματα και τους φυσικούς μας πόρους αλλά και τους μικρούς παράκτιους ψαράδες οι οποία αποτελούν την πλειονότητα του αλιευτικού δυναμικού. Ιστορικά ευνοούσε τα μεγάλα αλιευτικά σκάφη, την βιομηχανική αλιεία, η οποία προκαλούσε πάντα και την μεγαλύτερη ζημιά».

Καταλήγοντας η κα. Άντζελα Λάζου-Dean μας αναφέρει: «Ζητάμε από τον κύριο Τσαυτάρη να στηρίζει την παράκτια αλιεία έμπρακτα στηρίζοντας τα μέτρα που ψήφισαν πρόσφατα οι ευρωβουλευτές τα οποία ήταν θετικά και φιλόδοξα για την αλιεία και δίνουν προτεραιότητα και πρόσβαση σε αλιευτικά πεδία στους παράκτιους ψαράδες. Επίσης, ζητάμε να στηρίζει τον κλάδο πιο έμπρακτα στην Ελλάδα με την δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου στις βόρειες Κυκλάδες, ως το πρώτο βήμα για μια σωστή διαχείριση της αλιείας στη χώρα μας».

Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση της Greenpeace:

Την υποστήριξή τους στη δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου και την ανάγκη για μέτρα που θα διασφαλίσουν μία βιώσιμη αλιεία εξέφρασαν σήμερα η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, η αξιωματική αντιπολίτευση (ΣΥΡΙΖΑ), η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και οι Οικολόγοι Πράσινοι σε συνέντευξη τύπου της Greenpeace που έλαβε χώρα στο πλοίο Arctic Sunrise. Το κοινό αυτό μήνυμα ανταποκρίνεται στο αίτημα χιλιάδων πολιτών και εκατοντάδων παράκτιων ψαράδων, οι οποίοι παρά τις πιέσεις που δέχονται για το αντίθετο, ζητούν μέτρα προστασίας. Για άλλη μία φορά, όμως, έλαμψε δια της απουσίας του, ο αρμόδιος για την αλιεία Υπουργός, κ. Αθ. Τσαυτάρης, ο οποίος πρέπει επιτέλους να απαντήσει αν θα στηρίξει την ελληνική αλιεία ή αν θα συνεχίσει να την αγνοεί.

Το Arctic Sunrise βρέθηκε στη χώρα μας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής περιοδείας της Greenpeace, μόλις δύο μήνες πριν ψηφιστεί η νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική, μία ιστορική ευκαιρία που παρουσιάζεται μία φορά στα δέκα χρόνια. Στόχος της επίσκεψης του Arctic Sunrise στην Ελλάδα ήταν να αποτελέσει το σημείο συνάντησης μεταξύ των παράκτιων ψαράδων και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, όπως η τοπική αυτοδιοίκηση, ώστε να δυναμώσει τις φωνές τους και να μεταφέρει το ηχηρό τους μήνυμα στους Ευρωπαίους Υπουργούς Αλιείας, οι οποίοι κρατούν το μέλλον της αλιείας στα χέρια τους.

Πρώτος σταθμός του ελληνικού ταξιδιού ήταν η Άνδρος όπου οι ντόπιοι ψαράδες υπέγραψαν την κοινή διακήρυξη των παράκτιων ψαράδων όλης της Ευρώπης μεγαλώνοντας έτσι τη συμμαχία τους. Στην Πάρο, η Greenpeace συμμετείχε σε ημερίδα για την αλιεία στις Κυκλάδες. Εκεί, η οργάνωση παρουσίασε την πρότασή της για τα θαλάσσια καταφύγια που προστατεύουν τον θαλάσσιο πλούτο της χώρας και τους παράκτιους ψαράδες, αποκλείοντας μόνο την καταστροφική αλιεία. Στην ημερίδα υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια από τη μέση αλιεία για να μην ακουστούν οι φωνές υπέρ της προστασίας των θαλασσών, με μία μικρή μερίδα ψαράδων να δημιουργεί κλίμα εκφοβισμού που ανάγκασε τους περισσότερους που στηρίζουν τα μέτρα να σωπάσουν. Στη συνέχεια, ψαράδες από την Τήνο και τη Σύρο ζήτησαν από τον κ. Τσαυτάρη να στηρίξει την παράκτια αλιεία και συμφώνησαν στην ανάγκη προστασίας της θάλασσας, παρά την προσπάθεια κάποιων ψαράδων να εμποδίσουν το διάλογο παραπληροφορώντας τους αλιείς σχετικά με τα οφέλη των θαλάσσιων καταφυγίων.

“Μαζί με τους παράκτιους αλιείς και χιλιάδες Έλληνες πολίτες, ζητάμε από τον κ. Τσαυτάρη το αυτονόητο: να προστατεύσει τον θαλάσσιο πλούτο, ο οποίος καταστρέφεται κάθε μέρα από την αδιαφορία και την παρανομία” δήλωσε η Αντζελα Λάζου-Dean, υπεύθυνη της εκστρατείας της Greenpeace για το θαλάσσιο περιβάλλον. “Δεν υπάρχει περιθώριο για σιωπή από τον Υπουργό, ο οποίος ακόμα δεν έχει πει απολύτως τίποτα για τη στάση που θα κρατήσει στο κρίσιμο συμβούλιο Υπουργών Αλιείας τον Ιούνιο. Χρειαζόμαστε έναν υπουργό που θα υπερασπιστεί τα συμφέροντα μίας χώρας που εξαρτάται από τη θάλασσα, όχι έναν υπουργό που κρύβεται την πιο κρίσιμη ώρα’, συνέχισε η Άντζελα Λάζου – Dean.

«Η ανάγκη για στροφή προς μία Βιώσιμη Αλιεία θεωρώ ότι αποτελεί τη μόνη προοπτική για τη βιωσιμότητα των παράκτιων αλιέων, που αποτελούν και τη πλειονότητα στις Κυκλάδες. Η εκπόνηση ολοκληρωμένων διαχειριστικών σχεδίων αλιείας, με την ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων και κυρίως των αλιέων μπορεί πραγματικά να οδηγήσει προς μία πραγματικά βιώσιμη αλιεία. Και ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης ως καθοδηγητής μίας τέτοιας διαβούλευσης είναι και σημαντικός και απαραίτητος. Στις Κυκλάδες ανταποκρινόμενοι στο ρόλο μας αυτό έχουμε ήδη ξεκινήσει τη διαβούλευση με τους δήμους και τους τοπικούς φορείς των αλιέων προκειμένου μέσω της εκπόνησης διαχειριστικών σχεδίων αλιείας να καθορισθούν οι ρόλοι όλων των εμπλεκομένων, με αμοιβαία αποδοχή και συζήτηση επί των αιτιάσεων και ενστάσεων της κάθε πλευράς και τέλος προώθηση του κοινού μας στόχου που δεν πρέπει να είναι άλλος από τη προστασία της θάλασσας και των ανθρώπων της. Και ειδικά για εμάς τους νησιώτες που η θάλασσα αποτελεί το σπίτι μας», δήλωσε ο Γιώργος Πουσσαίος, Αντιπεριφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου.

«Ο πρωτογενής τομέας και συγκεκριμένα η αλιεία πρέπει να είναι βασικός πυλώνας της αειφόρου ανάπτυξης. Προϋπόθεση για αυτό είναι η προστασία της αλιείας, κάτι που πρέπει να απαιτήσουν οι ίδιοι οι ψαράδες ως διαχειριστές της θάλασσας. Η συμμετοχή τους μέσα από το διάλογο θα διασφαλίσει ότι θα μπορούν να αξιοποιήσουν τα οφέλη της προστασίας στο μέλλον. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα παρακολουθεί και θα στηρίζει την προσπάθεια για βιώσιμη αειφόρο αλιεία», δήλωσε ο κ. Νίκος Συρμαλένιος, Βουλευτής Κυκλάδων του ΣΥΡΙΖΑ.

«Η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, στο πλαίσιο της εφαρμογής της Ολοκληρωμένης Νησιωτικής Πολιτικής, προχωράει στο σχεδιασμό προγραμμάτων και την πιλοτική εφαρμογή δράσεων για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας στη θάλασσα και του εισοδήματος των αλιέων. Προτάσεις όπως της Greenpeace εντάσσονται αρμονικά σε μια πολιτική ανάπτυξης για τα νησιά μας. Η προστασία της θάλασσας είναι ένα θετικό βήμα που θα φέρει περισσότερες ευκαιρίες στους νησιώτες για το κοινό καλό της χώρας μας», δήλωσε ο κ. Μιχάλης Χατζηευσταθίου, εκ μέρους του Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Γιάννη Σπιλάνη.

«Οι Οικολόγοι Πράσινοι είναι συμπαραστάτες στον αγώνα της Greenpeace και έχουν καταθέσει προτάσεις για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική στο Ευρωκοινοβούλιο. Απαιτείται μια ριζική αναθεώρηση της αλιευτικής νομοθεσίας, η οποία από την προηγούμενη αναθεώρηση το 2003 έχει αποτύχει στο να διασφαλίσει το μέλλον της θάλασσας και των αλιέων επειδή ήταν αποτέλεσμα ενός συμβιβασμού μεταξύ των πολιτικών και των δυνατών λόμπυ της βιομηχανικής αλιείας. Η εφαρμογή της νομοθεσίας για να είναι επιτυχημένη πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρούς ελέγχους και την υποστήριξη της κοινής γνώμης», δήλωσε ο κ. Μιχάλης Τρεμόπουλος, Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πρασίνων.

Ήδη, στους δύο πρώτους σταθμούς του Arctic Sunrise, στη Ρουμανία και Βουλγαρία, οι αρμόδιοι Υπουργοί επισκέφτηκαν το Arctic Sunrise και δήλωσαν τη στήριξή τους στην παράκτια αλιεία. Ο κ. Τσαυτάρης ακόμη δεν έχει ανακοινώσει τις προθέσεις του, αφήνοντας στην αβεβαιότητα χιλιάδες Έλληνες ψαράδες αλλά και τις κοινωνίες που εκπροσωπούν.
Η Greenpeace καλεί τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Τσαυτάρη:

• Nα στηρίξει με την ψήφο του τη χάραξη μιας βιώσιμης ευρωπαϊκής πολιτικής για την αλιεία (Κοινή Αλιευτική Πολιτική-ΚΑΠ), η οποία προστατεύει το μέλλον των εκατοντάδων χιλιάδων αλιέων και των ευρωπαϊκών θαλασσών.
• Να προχωρήσει άμεσα στη δημιουργία θαλάσσιου καταφυγίου στις Βόρειες Κυκλάδες, ως το πρώτο βήμα ουσιαστικής στήριξης της ελληνικής αλιείας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΥΡΟΥ, ΤΗΝΟΥ, ΑΝΔΡΟΥ ΚΛΠ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΒΡΑΧΝΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΖΑΓΑΝΙΑΡΗ

1/4 Δευτέρα (6μ.μ): Ακολουθία μικρού Αγιασμού. Μέγα Απόδειπνο. Ζαγανιάρη.

2/4 Τρίτη (6μ.μ): Ακολουθία μικρού Αγιασμού. Μέγα Απόδειπνο. Βραχνού.

3/4 Τετάρτη (6μ.μ): Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Ζαγανιάρη.

4/4 Πέμπτη (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Βραχνού.

5/4 Παρασκευή (6μ.μ): Γ΄ Χαιρετισμοί. Ζαγανιάρη

6/4 Σάββατο (6μ.μ): Εσπερινός. Βραχνού.

7/4 Κυριακή (7.30π.μ): Θεία Λειτουργία (Σταυροπροσκυνήσεως). Βραχνού.

8/4 Δευτέρα (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Ζαγανιάρη.

9/4 Τρίτη (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Βραχνού.

10/4 Τετάρτη (6μ.μ): Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Βραχνού.

11/4 Πέμπτη (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Ζαγανιάρη.

12/4 Παρασκευή (6μ.μ): Δ΄ Χαιρετισμοί. Βραχνού.

13/4 Σάββατο (6μ.μ): Εσπερινός. Ζαγανιάρη.

14/4 Κυριακή (7.30π.μ): Θεία Λειτουργία. Ζαγανιάρη.

15/4 Δευτέρα (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Βραχνού.

16/4 Τρίτη (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Ζαγανιάρη.

17/4 Τετάρτη (6μ.μ): Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Ζαγανιάρη.

18/4 Πέμπτη (6μ.μ): Μέγας Κανών. Ζαγανιάρη.

19/4 Παρασκευή (6μ.μ): Ακάθιστος Ύμνος. Ζαγανιάρη.

20/4 Σάββατο: Θ ε ο σ κ έ π α σ τ η

20/4 Σάββατο (6μ.μ): Εσπερινός. Βραχνού.

21/4 Κυριακή (7.30π.μ): Θεία Λειτουργία. Βραχνού.

22/4 Δευτέρα (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Ζαγανιάρη.

23/4 Τρίτη (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Βραχνού.

24/4 Τετάρτη (6μ.μ): Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Βραχνού.

25/4 Πέμπτη (6μ.μ): Μέγα Απόδειπνο. Ζαγανιάρη.

26/4 Παρασκευή (6μ.μ): Μικρό Απόδειπνο. Κανών του Λαζάρου. Ζαγανιάρη.

27/4 Σάββατο (7.30π.μ): Θεία Λειτουργία (Λαζάρου). Ζαγανιάρη.

28/4 Κυριακή (7.30π.μ): Θεία Λειτουργία (των Βαΐων). Βραχνού.

28/4 Κυριακή (6μ.μ): Ακολουθία του Νυμφίου. Ζαγανιάρη.

28/4 Κυριακή (8μ.μ): Ακολουθία του Νυμφίου. Βραχνού.

29/4 Μ. Δευτέρα (7μ.μ): Ακολουθία του Νυμφίου. Βραχνού.

30/4 Μ. Τρίτη (7μ.μ): Ακολουθία του Νυμφίου. Ζαγανιάρη.

Σε όλες τις ανωτέρω ακολουθίες θα γίνεται και η ανάλογη ομιλία

Ο ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ

Πρεσβ. Δημήτριος Στεφάνου

Ο γεωμετρικός οικισμός της Ζαγοράς στην Άνδρο

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000007180&tsz=0&autostart=0

Ο γεωμετρικός οικισμός της Ζαγοράς στην Άνδρο είναι το θέμα αυτού του επεισοδίου της σειράς ντοκιμαντέρ "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΞΕΝΑΓΗΣΕΙΣ". Μετά από μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην εποχή του χαλκού, ο φακός περιηγείται στον αρχαιολογικό χώρο που αποκαλύφθηκε από τον καθηγητή Αρχαιολογίας ΝΙΚΟΛΑΟ ΚΟΝΤΟΛΕΟΝΤΑ. Περιγράφεται αναλυτικά ο οικισμός, με αναφορά στο οχυρό που προστάτευε την πόλη, τα οικήματα και το ναό. Λόγος γίνεται για την κεραμική και παρουσιάζονται τα διάφορα είδη αγγείων καθημερινής χρήσης που βρέθηκαν στις ανασκαφές του οικισμού, τα λίθινα εργαλεία οικιακής χρήσης, τα οστά ζώων και τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν για την υφαντική. Τέλος, γίνεται αναφορά στην ύπαρξη τάφων στην περιοχή της Ζαγοράς. Καθ όλη τη διάρκεια της εκπομπής βλέπουμε τα ερείπια του αρχαίου οικισμού, καθώς και μακέτα με την αναπαράσταση του οικισμού και πλάνα των αρχαιολογικών ευρημάτων από την περιοχή.

Η ΔΕ ΠΟΛΙΣ ΕΛΑΛΗΣΕΝ (ΑΝΔΡΟΣ-ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ )

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=22995&autostart=0

Η κοσμοπολίτισσα ΑΝΔΡΟΣ, τόπος καταγωγής του ποιητή ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΥ παρουσιάζεται στο επεισόδιο αυτό της σειράς «Η ΔΕ ΠΟΛΙΣ ΕΛΑΛΗΣΕΝ». Πλάνα από το νησί, από τα χωριά και τις ακτές του αναδεικνύονται και ταυτόχρονα αναδεικνύουν τα αποσπάσματα από το ποίημα «ΣΤΡΟΦΕΣ ΣΤΡΟΦΑΛΩΝ» της ποιητικής συλλογής «ΕΝΔΟΧΩΡΑ» που ο ίδιος ο ποιητής διαβάζει. Ο ηθοποιός ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ απαγγέλλει το «ΑΝΔΡΟΣ-ΥΔΡΟΥΣΑ» από την ποιητική συλλογή «ΑΙ ΓΕΝΕΑΙ ΠΑΣΑΙ Ή Η ΣΗΜΕΡΟΝ ΩΣ ΑΥΡΙΟΝ ΚΑΙ ΩΣ ΧΘΕΣ», διαβάζει απόσπασμα από το διήγημα του «Η ΜΑΝΤΑΛΕΝΙΑ» που ανήκει στη συλλογή «Η ΓΡΑΠΤΑ Ή ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ». Στο τέλος της εκπομπής ο ηθοποιός διαβάζει αποσπάσματα από το λεύκωμα «Η ANΔPOΣ TOY ANΔPEA EMΠEIPIKΟΥ» που περιέχονται στο ανθολόγιο των γραπτών του ποιητή σχετικά με την ΑΝΔΡΟ, ολοκληρώνοντας το «ταξίδι» στην ΥΔΡΟΥΣΑ.

Ξέρατε ότι...

Οι  Φοίνικες είχαν εγκατασταθεί στο Γαύριο όπου ο Ιστορικός της Άνδρου Δ. Πασχάλης διηγείται ότι είδε το έτος 1901 Φοινικικούς τάφους, καθώς και τα υπολείμματα πορφυρείου (Βιοτεχνίας εξαγωγής πορφύρας από όστρακα).

Μετά τους Φοίνικες την Άνδρο κατέλαβαν οι Κρήτες. 

Περίπου ένα αιώνα πριν από τον Τρωικό πόλεμο ο Βασιλιάς της Κρήτης Μίνως ανάγκασε τους κατοίκους του νησιού να πληρώνουν φόρο υποτέλειας.

Οι Πτολεμαίοι έγιναν δεσπότες της Άνδρου 2 φορές από το 308 - 266 και από το 244 - 202 π. Χ. (Διοδώρ. Σικελ., ΧΧ, 37.)

Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους επικράτησε στην Άνδρο η θρησκεία της Ίσιδος , η λατρεία και τα μυστήρια της οποίας ετελούντο στην Άνδρο με μεγάλη μεγαλοπρέπεια (σύμφωνα με τον ευρεθέντα ύμνο της θεάς). Το επιγραφικό αυτό μνημείο ήταν μεχρι το 1987 εντοιχισμένο στο σπίτι του Ιωάννη Λουκρέζη στην Παλαιόπολη, από όπου μεταφέρθηκε στο Κοινοτικό Κατάστημα.

Περισσότεροι από τρεις Ανδρίοι στέφθηκαν νικητές στους Ολυμπιακούς αγώνες. Οι Γνωστοί Ολυμπιονίκες είναι:

1. Αρίσταιχμος

2. Ιερώνυμος

3. Προκλής

Η Άνδρος είχε ιδρύσει αποικίες στην βόρεια Ελλάδα.

Στη Χαλκιδική γνωστές σε μας αποικίες ήσαν τέσσερις:

Η Σάνη, η Άκανθος, η Στάγειρος και η Άργιλος.

Κατά τον Κόνωνα έχουμε και άλλη Ανδριακή αποικία, την Άντανδρο στην Μικρά Ασία.

Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης γεννήθηκε στη Στάγειρο και είχε ανατραφεί με τις παραδόσεις και τα έθιμα της Άνδρου.

Η μεγάλη ποιήτρια Σαπφώ είχε παντρευτεί ένα πλούσιο έμπορο από την Άνδρο τον Κερκύλα η Κερκώλα και είχε αποκτήσει μία κόρη μαζί του την Κλεΐδα.

Άλλοι Ανδρίοι ποιητές της αρχαιότητας ήσαν οι Άμφις, Δημοτέλης, Διονύσιος, και Κλεώκριτος. (Πασχάλης  κεφ. ΙΕ' σελ.550)

Ο Ανδρίος Μιχαήλ Ψελλός ο πρεσβύτερος αναδείχθηκε ως ένας από τους μεγαλύτερους Βυζαντινούς λόγιους που προσπάθησαν να αφυπνίσουν τις αρχαίες Ελληνικές παραδόσεις και την κλασσική φιλοσοφία ήδη από το Θ' αιώνα.

Η μονή της Παναχράντου ανεγέρθηκε από τον αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά.

Τα μεταξωτά που παράγονταν στην Άνδρο ήταν περιζήτητα στην Ευρώπη. Ονομάζονταν Εξάμιτα και Ζεντάτα, και πολλές φορές απεστάλησαν ως δώρα στη Γερμανική αυτοκρατορική αυλή.

Ο μεγάλος Ανδρίος φιλόσοφος Θεόφιλος Καΐρης είχε ιδρύσει δική του θρησκεία, τη  θεοσέβεια, παίρνοντας πολλά στοιχεία από τον Θεϊσμό.

Η θρησκεία αυτή δεν αποδεχόταν το τρισυπόστατο του Θεού.

πηγή:http://androspoets.homestead.com

Οι χοροί της Άνδρου

ΣΥΡΤΟΣ ΚΑΙ ΜΠΑΛΛΟΣ

Οι ντόπιοι χοροί της Άνδρου είναι δύο: ο Συρτός κι ο Μπάλλος. Κι ενώ ο Συρτός κατάγεται από μια παράδοση καθαρά ελληνική, ο Μπάλλος διαδόθηκε μεταγενέστερα, στα χρόνια όπου το νησί κατακτήθηκε απ' τους Φράγκους (1207-1566). Ο Μπάλλος χορεύεται μετά το Συρτό, αποτελώντας έτσι τη συνέχεια του. Κάποια στιγμή ο Συρτός διακόπτεται κι ο κύκλος με τους πολλούς χορευτές ξαφνικά υποχωρεί. Τότε ένα μονάχα ζευγάρι συνεχίζει το χορό, επιδεικνύοντας απ' τη μια την επιδεξιότητα του κι απ' την άλλη την κομψότητα και την ομορφιά της χορεύτριας.

Τη χάρη και την ομορφιά των χορευτών, επαινούσαν ιδιαίτερα οι «παιχνιδιατόροι», μ' έξυπνα δίστιχα κι εγκώμια, που τις περισσότερες φορές ήταν εμπνευσμένα από τα πραγματικά χαρακτηριστικά της κοπέλας που χόρευε.

Οι πιο ικανοί απ' τους «παιχνιδιατόρους», γνώριζαν καλά μια πλούσια συλλογή από τέτοια δίστιχα, που, όπως αναφέραμε, ήταν στιγμιαίοι αυτοσχεδιασμοί, προσαρμοσμένοι με μεγάλη ευστροφία στις περιστάσεις και τους χορευτές. Ο Ανδρέας Συγγρός, που πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Άνδρο, είχε γλυκύτατες αναμνήσεις μέχρι τα γηρατειά του, από τους χορούς του νησιού κι από τα δημοτικά τραγούδια που άκουγε σ' αυτούς. Σήμερα όμως, τείνουν να εξαφανιστούν τέτοιοι πνευματώδεις κι αφελείς ίσως, αυτοσχεδιασμοί, γεγονός που οφείλεται αρχικά, στη σημαντική αλλαγή των μουσικών οργάνων -το λαγούτο λείπει στις περισσότερες περιοχές- κι ύστερα στη μεταβολή των εξωτερικών περιστάσεων. Άλλαξαν οι καιροί και μαζί μ' αυτούς και τα ήθη.

Λεπτομερέστερα τώρα, ο χορός της Άνδρου μπορεί να περιγραφεί ως εξής: αρχικά ο χορευτής, σέρνοντας το χορό, οδηγεί στο μέσον της αίθουσας τέσσερις με πέντε γυναίκες, με τις οποίες χορεύει κυκλικά, ακολουθώντας το ρυθμό της μουσικής. Αμέσως μετά, όταν ο ρυθμός της μουσικής ξαφνικά αλλάζει, σταματά ο Συρτός κι αρχίζει ο Μπάλλος. Στη συνέχεια, σ' όλη τη διάρκεια του Μπάλλου, χορεύει μόνο ένα ζευγάρι: ο χορευτής με την πρώτη του «ντάμα», ενώ οι υπόλοιποι έχουν αποσυρθεί απ' το χορό. Το ζευγάρι χορεύει αντικριστά, ο ένας δηλαδή κοιτάζοντας στο πρόσωπο τον άλλο, με ρυθμό και χάρη. Ο καβαλιέρος κάνει διάφορες φιγούρες, στροφές κι ελιγμούς γύρω από τη ντάμα του, η οποία ανταποκρίνεται με κομψό χορευτικό βηματισμό και πολλή σεμνότητα, ενώ και οι δύο ακολουθούν πιστά το ρυθμό της μουσικής. Τώρα κάποιο άλλο ζευγάρι θα διαδεχθεί το πρώτο, πράγμα που συνεχίζεται μέχρι το τέλος του χορού. Είναι ευνόητο βέβαια ότι σ' αυτό το χορό, οι πιο επιδέξιες κι οι ομορφότερες -και οι κοπέλες της Άνδρου είναι σχεδόν όλες όμορφες- τραβούν την προσοχή όλων με τη μεγάλη τους χάρη, την αρμονία και τον πλούτο των κινήσεων.

Ο Συρτός των Ανδρίων παρουσιάζει σημαντικές αναλογίες με τον Κύκλιο χορό των αρχαίων, αλλά κυρίως αποτελεί κράμα τριών χορών. Της αρχαίας Θερμαστρίδος, χορό κατά τον οποίο ο χορευτής πηδώντας ψηλά επάνω διασταυρώνει τα πόδια του στον αέρα πριν πατήσει στη γη, επίσης και με το Γερανό, που είναι χορός συρτός κι ομαλός. Ο χορός της Θερμαστρίδος ονομάστηκε έτσι μεταφορικά από την παρομοίωση του πηδήματος του χορευτή, με τα σκέλη της θερμαστρίδας, δηλαδή της κοινής πυράγρας που χρησιμοποιούν οι σιδηρουργοί κι οι χαλκιάδες.

Οι Λακεδαιμόνιοι χόρευαν ένα χορό που ονομαζόταν Όρμος. Χορεύονταν από έναν άντρα και μια γυναίκα ή και από περισσότερα ζευγάρια, όπου ο άντρας πήγαινε μπροστά σαν αρχηγός κι ακολουθούσε η γυναίκα σεμνά και κόσμια. Και νομίζουμε ότι δεν θα κάνουμε λάθος αν συμπεράνουμε ότι ο Συρτός που χορεύουν οι Ανδριώτες είναι ένα κράμα των τριών αρχαίων χορών, της Θερμαστρίδος, του Γερανού και του Όρμου. Οι αρχαίοι όμως εκτός από τους παραπάνω χορούς, χόρευαν αυτούσιο το Συρτό, που έχει διατηρήσει τ' όνομα του μέχρι σήμερα. Με πηγή μια αρχαία επιγραφή, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η καταγωγή του χορού αυτού βρίσκεται στα πολύ παλιά ελληνικά χρόνια. Η αρχαία αυτή επιγραφή όπου αναφέρεται ο Συρτός, βρέθηκε στη σημερινή Καρδίτσα σύμφωνα με ανακοίνωση του κ. Αντ. Δ. Κεραμόπουλου. Προηγουμένως όμως είχε μεταφερθεί από μια περιοχή πάνω από το Ακραίφνιο Πτώο βουνό όπου βρίσκεται το ιερό και το μαντείο του Πτώου Απόλλωνα. Το μαντείο αυτό ιδρύθηκε μετά τους Μυκηναϊκούς χρόνους κι άκμασε κυρίως τον ΣΤ' αι. π.Χ.

Από τα πολύ παλιά χρόνια κατά τη διάρκεια της γιορτής των Πτώων, μαζί με άλλα που συμπλήρωναν τη γιορτή, χόρευαν κι ένα χορό που ονόμαζαν ακριβώς έτσι. Η τέλεση της γιορτής αυτής διακόπηκε, αλλά ανασυστάθηκε τον Γ' αι. π.Χ. από έναν πλούσιο άνδρα, τον Επαμεινώνδα. Σε μια επιγραφή που αναφέρεται στον Επαμεινώνδα, μαζί με άλλα είναι χαραγμένα τα εξής: «Τάς δε πατρίους πομπάς μεγάλας και την των συρτών πάτριον όρχησιν θεο-σεβώς έπετέλεσε»*. Κι αφού θυσίαζε ταύρους στους θεούς και τους Αυγούστους, μοίραζε άφθονο κρέας κι οργάνωνε γεύματα και δείπνα, όπου αυτός ο ίδιος περιποιόταν τους πολίτες, τα παιδιά τους και τους ενήλικους δούλους. Από την άλλη μεριά, η σύζυγος του Νωτία, περιποιόταν τις γυναίκες των πολιτών, τις κοπέλες και τις ενήλικες δούλες. Ούτε όμως ξεχνούσε εκείνους που ασχολούνταν με τη διοργάνωση της γιορτής, τους φτωχότερους πολίτες. Τους περιποιόταν ξεχωριστά, πράγμα που δε γινόταν από κανέναν πιο πριν, γιατί ήθελε όλοι να έχουν το ίδιο μερίδιο στη μεγαλοψυχία του. Ακόμη και κατά την τέλεση των μουσικών αγώνων, κέρναγε αυτούς που έβλεπε στο θέατρο κι εκείνους που συγκεντρώνονταν από τις πόλεις, με γλυκά καλής κι ακριβής ποιότητας, ώστε η μεγαλοψυχία του ν' αποκτήσει μεγάλη φήμη στα γύρω μέρη. Αφού τελείωνε ο μουσικός αγώνας και μετά το πλουσιοπάροχο δείπνο που παρέθετε, μοίραζε στον καθένα ένα «τρίκλινο» που σημαίνει τραπέζι όπου κάθονται τρεις μαζί για φαγητό, από 11 δηνάρια, ένα πήλινο κανάτι γεμάτο παλιό κρασί κι ακόμα άλλα έξι δηνάρια για γεύμα.

Ύστερα απ' όλα τούτα, την ώρα που ο Επαμεινώνδας έφευγε από το ιερό του ναού και κατέβαινε στην πόλη, όλοι οι πολίτες μαζί έτρεχαν να τον προϋπαντήσουν, δείχνοντας του έτσι την υποχρέωση και την ευχαρίστηση που ένιωθαν. Εκείνος με τη σειρά του, μένοντας πιστός γι' άλλη μια φορά στα γενναιόδωρα αισθήματα του, θυσίαζε ταύρο στο Μεγάλο Δία κι αμέσως μετά έστρωνε ξανά τραπέζι για εκείνους που είχαν έρθει στην πόλη να τον ευχαριστήσουν.

Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, η φράση της επιγραφής: «τας δε πατρίους πομπάς μεγάλας και την των συρτών πάτριον όρχησιν θεοσεβώς επετέλεσεν», αποδεικνύει ότι ο Συρτός χορός πού χόρευαν, απηχεί μια συνήθεια που προέρχεται από ένα παρελθόν πολύ βαθύ, δηλαδή κάτι αληθινά πατροπαράδοτο.

Ο Μπάλλος, αν και είναι αυτοτελής χορός, ουδέποτε χορεύεται μόνος του στην Άνδρο, ανεξάρτητα δηλαδή απ' τον Συρτό. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί την κατακλείδα, το τέλος του κύριου χορού, του γνωστού με τ' όνομα Συρτός. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα γαμήλιο χορό, έναν Ανδριώτικο χορό για γάμους. Σύμφωνα με τα ήθη και έθιμα του τόπου, πρώτος ο γαμπρός θα χορέψει με τη νύφη, ενώ στη συνέχεια σχηματίζεται προς τιμή τους, ένας κύκλος από χορευτές. Στον κύκλο αυτό χορεύουν, ο γαμπρός που πάει μπροστά, η νύφη, ένας από τους πιο στενούς συγγενείς του γαμπρού και της νύφης, ο κουμπάρος, η παρά-νυφη και τέλος ακόμη ένας καλεσμένος από τα επίσημα πρόσωπα.

Ο γαμπρός χορεύει με τη νύφη μόνο «δυο-τρεις βόλτες» όπως λένε οι ντόπιοι, κι αυτό για να μην την κουράσει πολύ, μια και στη συνέχεια η νύφη θα χορέψει με όλους εκείνους από τους προσκαλεσμένους που θα θελήσουν να τη χορέψουν. Ο κουμπάρος, μετά τις «δυο-τρεις βόλτες» του γαμπρού, παίρνει τη θέση του, και λίγο αργότερα κάποιος κοντινός συγγενής του νιόπαντρου ζευγαριού παίρνει τη θέση του κουμπάρου. Έτσι ο κύκλος συνεχίζεται, μέχρις ότου καθένας με τη σειρά του χορέψει τη νύφη. Σ' όλη αυτή την εναλλαγή, η μουσική ακούγεται δίχως διακοπή κι ο Συρτός αλλάζοντας διάφορους μουσικούς τόνους παίρνει μια μεγάλη ακουστική ποικιλία.

Απ' όλους εκείνους που χόρεψαν με τη νύφη, ο τελευταίος είναι που θα χορέψει μαζί της τον Μπάλλο, αφού προηγουμένως γι' αρκετή ώρα οδηγούσε το Συρτό. Η μουσική θ' αλλάξει σχεδόν απότομα από τον ένα στον άλλο χορό, ενώ ο Μπάλλος δίνει ένα τέλος σε όλο το προηγούμενο μουσικό μέρος. Στην Άνδρο λοιπόν, ο Μπάλλος δεν είναι ανεξάρτητος χορός, αλλά αποτελεί κατά κάποιο τρόπο ένα τέρμα, μια κατακλείδα, έναν επίλογο του κύριου χορού που είναι ο Συρτός. Παρόλο που ο Μπάλλος ήταν παλιότερα αυτοτελής χορός, σήμερα έχει νόημα μόνο σαν συνέχεια του Συρτού. Ο Μπάλλος σύμφωνα πάντα με τον τρόπο που χορεύεται στην Άνδρο, στην πραγματικότητα είναι χορός δραματικός ή καλύτερα ειδυλλιακός, γεμάτος από χάρη, κομψότητα κι έρωτα. Εξαιτίας αυτού του χαρακτήρα που έχει ο Μπάλλος, κάθε φορά που παίζουν τα τραγούδια του, διαλέγουν τα ωραιότερα και τα πιο εμπνευσμένα και ιδιαίτερα όταν πρόκειται για γαμήλιους χορούς. Συχνά, μερικά απ' αυτά είναι αυτοσχέδια, φτιαγμένα από ικανούς αυτοσχεδιαστές κι επιτήδειους λαουτιέρηδες, όπως ήταν παλιότερα ο Χρήστος Δόμινος και Ζάννες Καρκάκης απ' το Κόρθι. Ο τελευταίος, παίζοντας στο γάμο μιας όμορφης κοπέλας στο χωριό, Πέρα Αηδόνια, του Κόρθιου, τραγούδησε στη νύφη το παρακάτω αυτοσχέδιο δίστιχο, ενώ εκείνη χόρευε με τον Γαυριώτη ζωγράφο Περικλή Χέλμη:

«μάτια, φρύδια, στόμα, μύτη, όλα τάχεις ταιριαστά, κι ο ζωγράφος άμα σ' είδε άφησε τη ζωγραφιά».

Κάποια άλλη φορά, τραγούδησε σε μια νύφη ορφανή από μητέρα: «Γαρύφαλλο 'νε ο γαμπρός, κ' η νύφη ματζουράνα Έχει κ' ένα παράπονο, ότι δεν έχει μάνα»

Στο γάμο μιας όμορφης κοπέλας που παντρευόταν με νέο από διαφορετικό χωριό, τραγούδησε:

«Επήραμε την πέρδικα την ωριοπλουμιαμένη, Κι αφήκαμε τη γειτονιά σα χώρα κουρσεμένη»

Αλλά κι ο γαμπρός όταν χορεύει με τη νύφη, κάποια στιγμή της τραγουδάει με πάθος λόγια που ταιριάζουν στην περίσταση. Και να δυο απ' αυτά:

«Τι να την κάμω τη φωτιά τη νύχτα στο λυχνάρι, Οπού 'ρθε μεσ' στο σπίτι μου τ' άστρο και το φεγγάρι;»

«Αφ' όντας ήσουν δυο χρονώ, κ' εγώ ήμουν τεσσάρω,

Η μάνα σου μου τώλεγε: Να γείνης να σε πάρω»

Όχι όμως μόνο στους γάμους αλλά και σ' άλλες εκδηλώσεις της κοινωνικής ζωής, αυτοσχεδίαζαν επίκαιρα κι έξυπνα δίστιχα.

Θα πρέπει όμως στη συνέχεια να εξετάσουμε από που κατάγεται ο ίδιος ο Μπάλλος, καθώς και τ' όνομα του.

Δίχως αμφιβολία, ο χορός αυτός διαδόθηκε στην Άνδρο την εποχή της Βενετοκρατίας (1207-1566). Η ονομασία του Μπάλλος = Ballo, που σημαίνει χορός, είναι ιταλική. Σημαντική διαπίστωση αποτελεί το γεγονός ότι ο χορός αυτός παριστάνεται στις περισσότερες παλιές Βενετικές εικόνες, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που χορεύεται σήμερα στην Άνδρο. Οι πληροφορίες που έχουμε μαρτυρούν, ότι και τα χρόνια που ακολούθησαν, ο Μπάλλος διδασκόταν στην Άνδρο, καθώς και σ' άλλα νησιά των 

Κυκλάδων, από τους Καπουκίνους, που ήταν εγκατεστημένοι στις Κυκλάδες ακόμη και τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και μάλιστα κατά τους ΙΖ' και ΙΗ' αιώνες.

Αλλά και από τη μεριά της παράδοσης, επικρατεί η άποψη ότι ο Μπάλλος είναι Βενετικός χορός και γι' αυτόν ακριβώς το λόγο, επικράτησε η συνήθεια να χορεύεται πρώτα ο γνήσιος τοπικός χορός, ο Συρτός, κι ο Μπάλλος που είναι ξενικός να χορεύεται μετά απ' αυτόν.

Εκτός από την Άνδρο, ο Μπάλλος χορεύεται και σε μερικά άλλα νησιά των Κυκλάδων. Αλλά τη χορευτική επιδεξιότητα των κατοίκων της Άνδρου στον Μπάλλο κι ιδιαίτερα μάλιστα των Κορθιανών, δεν τη συναντούμε σ' άλλο τόπο. Πολύ μεγάλη αδυναμία στον Μπάλλο της Άνδρου είχε η βασίλισσα Αμαλία. Γι' αυτό και στα χρόνια του Όθωνα, απαραίτητο αλλά και το κυριότερο μέρος του χορευτικού προγράμματος στ' ανάκτορα, ήταν ο Συρτός κι ο Μπάλλος. Το διπλωματικό σώμα κι οι αξιωματικοί των ξένων πλοίων που έφθαναν στον Πειραιά μπαίναν στον κύκλο του χορού ενώ οι κυρίες των τιμών και οι υπασπιστές χόρευαν στη μέση του κύκλου. Όλοι και όλες λοιπόν, με τις εθνικές φορεσιές χόρευαν ελληνικούς χορούς και κυρίως τον Μπάλλο, που αποτελούσε όπως είπαμε την ιδιαίτερη προτίμηση της βασίλισσας. Στη συνέχεια ακολουθούσαν ευρωπαϊκοί χοροί για χάρη των ξένων καλεσμένων.

Εκείνη την εποχή γιόρταζαν τα Κούλουμα με μεγάλη λαμπρότητα. Κάποτε λοιπόν σε μια τέτοια γιορτή, ο βασιλιάς Όθωνας, θαύμασε κάποια γυναίκα του λαού για τη χάρη και τη μεγάλη αντοχή της στο χορό.

- Εμείς έχουμε μια χορεύτρια ακόμα πιο χαριτωμένη και με περισσότερη αντοχή, είπε η βασίλισσα Αμαλία. -Ποιαν; -Τη Ζωή Μαυροκορδάτου. Ο βασιλιάς φάνηκε ν' αμφιβάλλει κι η Αμαλία επιφυλάχθηκε να του αποδείξει ότι είχε δίκιο. Μετά από μερικές μέρες το βασιλικό ζευγάρι τίμησε με τη παρουσία του τον περίφημο χορό που έγινε στην Αγγλική Πρεσβεία. Όταν έφτασε η σειρά του Συρτού, η Ζωή Μαυροκορδάτου που είχε έγκαιρα προειδοποιηθεί από την Αμαλία, μπήκε μπροστά στο χορό και χόρεψε με τόσο πάθος και τέτοια επιμονή που στο τέλος έπεσε λιπόθυμη. Αξέχαστες αυτές οι εποχές!

Τα τελευταία χρόνια διαδόθηκαν στην Άνδρο Ευρωπαϊκοί χοροί κι άρχισαν να υπερισχύουν του Συρτού, που περιορίστηκε μόνο στα χωριά. Αλλά και στα χωριά, όταν γίνονται πανηγύρια κι έρχονται κάτοικοι της πρωτεύουσας του νησιού, χορεύουν Εγκύκλους, Στροβίλους, Τετραχόρους, Λογχιστές (Lanciers) κι άλλους χορούς που είναι τώρα στη μόδα. Κι ίσως να μην είναι πολύ μακριά η μέρα που ο Συρτός κι ο Μπάλλος θα εξαφανιστούν και τελικά θα ξεχαστούν.

Εκείνες οι ιδιαίτερες συνήθειες που χαρακτηρίζουν τους λαούς και τα έθνη, γεννήθηκαν τους χρόνους εκείνους που οι λαοί ζούσαν χωρισμένοι από «ούρεα σκιόεντα, θάλασσαν τε ηχήεσαν»*, όπως λέει ο Όμηρος. Η συγκοινωνία ήταν δύσκολη και τα βουνά με τη θάλασσα αποτελούσαν αξεπέραστα εμπόδια. Κι ακριβώς εξαιτίας της σπάνιας επικοινωνίας μεταξύ των λαών, η αλληλεπίδραση κι η εξοικείωση ανάμεσα τους ήταν πολύ δύσκολη και σχεδόν ασήμαντη. Συνέπεια όλων αυτών, είναι η διατήρηση των καθαρών 

χαρακτηριστικών κάθε φυλής, των ιδιαίτερων ηθών κι εθίμων, χωρίς προσμίξεις και μ' έντονα χρωματισμένες τις αποχρώσεις του καθενός. Κι οι αποχρώσεις αυτές ήταν πάρα πολλές. Οι ιστορικοί της αρχαιότητας και του μεσαίωνα, αναφέρουν ότι σε χώρες που σήμερα κατοικούνται από δύο η τρεις λαούς, τους οποίους χωρίζει μόνο τ' όνομα της φυλής ή η γλώσσα, παλιότερα κατοικούσαν διπλάσιοι και τριπλάσιοι λαοί, με ανύπαρκτα πια σήμερα ίχνη κι ονόματα.

Στη δικιά μας εποχή, η γρήγορη κι ασφαλής επικοινωνία τείνει να εξαφανίσει τις διαφοροποιήσεις και την τεράστια ποικιλία των εθίμων. Τείνει ακόμα στην προσαρμογή όλων των εθνών σ' έναν ομοιόμορφο τρόπο ζωής και πολιτισμού. Σ' αυτή τη σύγχρονη αφομοιωτική τάση, μόνο οι γλώσσες μπορούν ν' αντισταθούν, κι αν όχι για πάντα, για ένα μεγάλο πάντως χρονικό διάστημα. Ο πολιτισμός που περισσότερο επικρατεί, προσελκύει κι αφομοιώνει τους λιγότερο ισχυρούς πολιτισμούς. Έτσι, το Ευρωπαϊκό ντύσιμο έχει εξαπλωθεί σχεδόν σ' ολόκληρη τη γη κι αποτελεί κοινό σημείο στους λαούς που χωρίζονται από διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες και φυλετικούς τύπους. Τα Ευρωπαϊκά ρούχα φορέθηκαν πια τόσο από τους μαύρους της Αφρικής, τους ερυθρόδερμους της Αμερικής όσο και τους κίτρινους της μακρινής Ασίας. Ακόμα κι οι Κινέζοι που μένουν σε μεγάλο βαθμό προσκολλημένοι στα πατροπαράδοτα, άρχισαν να παραμερίζουν την εθνική τους φορεσιά. Αλλά και οι Ιάπωνες, θεώρησαν ότι τα Ευρωπαϊκά ρούχα αποτελούν απαραίτητο στοιχείο του πολιτισμού που πήραν απ' τη Δύση.

Δεν είναι δύσκολο λοιπόν να προβλέψουμε, ότι μια μέρα όλη η ανθρωπότητα θα ντύνεται με τον ίδιο τρόπο, πράγμα που σήμερα συμβαίνει στους περισσότερους λαούς της Ευρώπης. Στις αρχές του ΙΗ' αι. κάποιος γάλλος -ο Turnefort-επισκέφθηκε την Ελλάδα κι άφησε ένα πολύτιμο βιβλίο με τις εντυπώσεις του. Στο βιβλίο αυτό βρίσκουμε εικόνες, με πολλές και πρωτότυπες ποικιλίες γυναικείων ενδυμασιών που φοριούνταν στα νησιά μας. Οι γυναίκες ντύνονταν και χτενίζονταν με διαφορετικό τρόπο σχεδόν σε κάθε νησί. Σήμερα πια, καμιά ποικιλία στην ενδυμασία δεν εξακολουθεί να υπάρχει κι όλες οι Αιγαιοπελαγίτισσες φορούν μια κοινή φορεσιά. Αυτό ακριβώς που συνέβη στο Αιγαίο, συνέβη κι εξακολουθεί να συμβαίνει σ' όλο το κόσμο. Κατά τον ίδιο τρόπο στην Ελλάδα, η φουστανέλα κι η βράκα υποχώρησαν κι υποχωρούν μπροστά στην ομοιομορφία της φράγκικης ενδυμασίας. Θα πίστευε κανείς ότι κι αυτές οι φορεσιές υποκύπτουν σ' εκείνο το φυσικό νόμο που παλιότερα είχε εξαφανίσει τους τεράστιους και δυσκίνητους αρχέγονους οργανισμούς, όπως τα μαμούθ, οι δεινόσαυροι και τα μεγαθήρια, για να τους αντικαταστήσει με άλλους πιο απλούς οργανισμούς. Είναι το ίδιο φαινόμενο που επαναλαμβάνεται στα έθιμα κι ιδιαίτερα μάλιστα στους χορούς. Κάθε λαός φέρνει μαζί του σαν κληρονομιά από πολύ παλιά, τοπικούς, πατροπαράδοτους χορούς, που τώρα αρχίζουν κι υποχωρούν εμπρός στη μίμηση νέων ήχων που προέρχονται από επικρατέστερους σύγχρονους πολιτισμούς. Το γεγονός αυτό δεν συντελείται βέβαια τόσο απλά όσο καταγράφεται εδώ, όμως τελικά συντελείται. Οι εθνικοί χοροί σταδιακά περιορίζονται ακόμα και μέσα στις λαϊκές τάξεις, για να εγκαταλειφθούν αργά η γρήγορα κι απ' αυτές. Η αντοχή των εθνικών χορών εξαρτάται από το βαθμό συντήρησης του εθνικού χαρακτήρα και την αντίσταση του στις ξενικές επιδράσεις. Ο εθνικός χαρακτήρας εμάς των Ελλήνων, ύστερα από μακροχρόνιες δοκιμασίες, αποδείχθηκε πολύ ισχυρός. Αλλά τώρα τελευταία, κάτω από τη συνδρομή διαφόρων αιτιών, όπως η προηγούμενη που 

Ο περίφημος Γαυριώτης βιολιστής Ζούρας Νικόλαος -  Καμπεράκης

αναφέρθηκε, τείνει να χάσει την ακεραιότητα του μ' αποτέλεσμα κάθε τι το ξενικό να μας φαίνεται πιο ευγενικό, πιο ωραίο. Κι αυτά που πιθανόν να συνέβαιναν πολύ αργότερα, άρχισαν να γίνονται πολύ γρήγορα. Οι εθνικοί μας χοροί παραμελημένοι και περιφρονημένοι σα να μην άξιζαν τίποτα, παρέμειναν μονάχα στις αγροτικές και λαϊκές τάξεις, χωρίς και σ' αυτές να κατέχουν μια βέβαιη θέση.

Πριν λίγο καιρό, κάποιοι που αγαπούν τα πατροπαράδοτα, κατέβαλαν μια αξιέπαινη προσπάθεια, που τελικά ατόνησε  ίσως εξαιτίας των δύσκολων καιρών που διανύουμε, και που θεωρήσαμε καθήκον μας ν' αναφέρουμε. Για να επανέλθουν οι εθνικοί μας χοροί στην επιφάνεια χρειάζεται δουλειά επίμονη και περισσότερο δυναμική. Η προσπάθεια αυτή για να έχει αποτέλεσμα θα πρέπει να συνοδευτεί από μια γενική τόνωση του εθνικού φρονήματος, αλλά κυρίως την καταπολέμηση της αρρώστιας εκείνης που «χτύπησε» όλους τους σύγχρονους Έλληνες και που είναι η αυτοπεριφρόνηση με όλες τις εκδηλώσεις και τα συμπτώματα της. Γιατί εδώ, δεν πρόκειται για μια φυσιολογική επίδραση, αλλά για μια αρρωστημένη αυταπάρνηση και έναν πιθηκισμό που μπορούμε πολύ σωστά να ονομάσουμε ξενομανία.

Άνδρος, μέσα Σεπτέμβρη 1925

Από την έκδοση Οι Χοροί της Άνδρου, Συρτός και Μπάλλος του συλλόγου για την ανάπτυξη της Άνδρου "Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΗΣ" 

Εισαγωγή: Δημήτρη Π. Πασχάλη

Επιμέλεια: Ιωάννα Λεμπέση, Γιώργος Δαρδανός

Τη μεταφορά  του  κειμένου  στη  δημοτική  γλώσσα  έκανε  η Ιωάννα Λεμπέση

πηγή: http://androspoets.homestead.com

Άνδρος και Αρχαιότητες

Στρόφιλας. Σχεδιαστική αποτύπωση πλοίου λαξευμένου σε δόμο του νεολιθικού τείχους (Χρ. Α. Τελεβάντου)

ΖΑΓΟΡΑ

Ο οικισμός της Ζαγοράς βρίσκεται στο φυσικό οχυρωμένο οροπέδιο μιας απόκρημνης χερσονήσου στη δυτική ακτή του νησιού. Η θέα του επέτρεπε στους κατοίκους του να ελέγχουν το θαλάσσιο δρόμο από την Αττική προς τα νησιά και τη Μικρά Ασία. Οι συστηματικές ανασκαφικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από τον καθηγητή Αλέξανδρο Καμπίτογλου (1965-1972) αποκάλυψαν ένα μεγάλο τμήμα μιας πόλης της γεωμετρικής περιόδου. Η ζωή του οικισμού άρχισε περίπου το 10ο αιώνα π.Χ. με περίοδο ακμής το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα, στο τέλος το οποίου η ζωή διακόπηκε απότομα.

Βρέθηκαν υπολείμματα του τείχους, ιδιωτικών οικιών και ενός ιερού. Το τείχος είχε χτιστεί κατά μήκος του λαιμού της χερσονήσου και προστάτευε την πόλη από την πλευρά της ξηράς. Η είσοδος στον οικισμό γινόταν από μια μεγάλη πύλη, ενισχυμένη με προμαχώνα και χτισμένη στο Νοτιοανατολικό άκρο του τείχους.

Η πόλη ήταν πυκνοκατοικημένη. Δομικό υλικό αποτελούσε κυρίως ο σχιστόλιθος και το φαιό μάρμαρο που αφθονεί στο νησί. Οι οικίες αποτελούνταν συνήθως από ένα μεγάλο ορθογώνιο χώρο, με εστία στο κέντρο, ένα συνεχόμενο αποθηκευτικό χώρο με λίθινα θρανία κατά μήκος των τοίχων για τη στήριξη πίθων και ένα στάβλο με αυλή η οποία οδηγούσε στο δρόμο. Στο μέσο περίπου του οικισμού ανασκάφθηκαν τα υπολείμματα ενός ιερού, του οποίου η ίδρυση ανάγεται στον 8ο αιώνα π.Χ. ο οποίος όμως συνέχισε να λειτουργεί ως το τέλος του 5ου αιώνα π.Χ. παρόλο που ο οικισμός είχε εγκαταλειφθεί τρεις αιώνες πριν.

ΥΨΗΛΗ

Ένας ακόμη γεωμετρικός οικισμός ανακαλύφθηκε από την αρχαιολόγο Δρα Χριστίνα Τελεβάντου το 1981 στη θέση Υψηλή στην περιοχή Απροβάτου, περίπου στο κέντρο της δυτικής ακτής του νησιού και σε απόσταση 15 περίπου χιλιομέτρων από τη Ζαγορά. Ο οικισμός έχει χτιστεί πάνω σε ένα μεγάλο και βραχώδη λόφο στο πλάτωμα της κορυφής του οποίου ανακαλύφθηκε η οχυρωμένη Ακρόπολη. Το τείχος που την περιβάλλει ακολουθεί τη μορφολογία του εδάφους και συχνά ενσωματώνει το βραχώδες έδαφος.

Κτίσματα ανάλογα με αυτά της Ζαγοράς βρέθηκαν και στην Υψηλή. Βρίσκονται έξω από το τείχος της ακρόπολης.

Στο κέντρο περίπου της ακρόπολης ανακαλύφθηκε ένας μεγαλόσχημος ναός σύγχρονος του αντίστοιχου της Ζαγοράς, στον οποίο λατρεύονταν η Δήμητρα και η κόρη της η Περσεφόνη. Ο ναός χρονολογείται στον 6ο αιώνα π.Χ. και είναι χτισμένος στα ερείπια άλλου γεωμετρικού ιερού. Οι ανασκαφές στο χώρο της ακρόπολης έφεραν επίσης στο φως ένα οικοδόμημα της υποπρωτογεωμετρικής περιόδου, γεωμετρικά και αρχαϊκά κτίσματα και ορισμένα πρόχειρα κατασκευασμένα οικοδομήματα, τα οποία εντάσσονται χρονολογικά στην ύστερη Ελληνιστική εποχή. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι ενώ ο οικισμός φαίνεται να εγκαταλείφθηκε στη μεγαλύτερη έκτασή του, στο τέλος περίπου του 8ου αιώνα, στον περιορισμένο χώρο της ακρόπολης η ζωή συνεχίστηκε.

ΠΑΛΑΙΟΠΟΛΗ

Από την Αρχαϊκή μέχρι και την Πρωτοβυζαντινή περίοδο, το επίκεντρο της δραστηριότητας του νησιού εντοπίζεται στην περιοχή της Παλαιούπολης, η οποία βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του νησιού, σε απόσταση 5 χιλιομέτρων από την Υψηλή και 10 χιλιόμετρα από τη Ζαγορά. Τα αρχαιότερα κεραμικά ευρήματα που περισυλλέχθηκαν από την περιοχή, χρονολογούνται στη Μυκηναϊκή περίοδο, ενώ σώζονται και ίχνη κατοίκησης κατά τη Γεωμετρική περίοδο. Σημαντικά ευρήματα της περιοχής, η Κόρη της Κοπεγχάγης, ένας Κούρος και το Σύμπλεγμα Πηγάσου και Βελλερεφόντη, τα οποία χρονολογούνται στον 6ο αιώνα π.Χ. και δείχνουν ότι μεγάλη ακμή άρχισε να γνωρίζει η πόλη κατά την Αρχαϊκή περίοδο. Η οικοδομική δραστηριότητα της περιοχής, με βάση τα μέχρι σήμερα ευρήματα ξεκίνησε στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. και διήρκεσε μέχρι τους Παλαιοχριστιανικούς χρόνους.

Η έκταση της πόλης είναι γνωστή, αφού ο οχυρωματικός της περίβολος σώζεται σε όλο σχεδόν το μήκος του και συχνά σε μεγάλο ύψος. Το κέντρο της ζωής της Παλαιόπολης (η Αγορά) βρισκόταν κοντά στην παραλία, στην Ανατολική πλευρά της οποίας υπήρχε το λιμάνι, του οποίου υπολείμματα είναι ορατά ακόμα και σήμερα βυθισμένα στη θάλασσα. Στις πλαγίες έξω από τα τείχη της πόλης στα Ανατολικά και Δυτικά, εκτείνονται τα νεκροταφεία της. Από τα ερείπια, τα πολυάριθμα γλυπτά ευρήματα και τις γραπτές πηγές προκύπτει ότι η Πόλη ήταν πολύ καλά οχυρωμένη και εκτός από την αγορά διέθετε θέατρο, θέρμες, ιερά και ναούς.

Από τον 1ο αιώνα μ.Χ. ξεκινά η παρακμή της πόλης, ενώ η ζωή σε αυτή συνεχίστηκε τουλάχιστον μέχρι τον 6ο αιώνα μ.Χ., όπως γίνεται φανερό από τα ερείπια πρωτοβυζαντινών εκκλησιών ρυθμού βασιλικής που βρέθηκαν στην περιοχή.

ΣΤΡΟΦΙΛΑΣ

Πρόκειται γιά οικισμό της Νεολιθικής Εποχής που αποκαλύφθηκε στην περιοχή της Σταυροπέδας, στη δυτική ακτή του νησιού. Είναι ο μεγαλύτερος οικισμός της Νεότερης Νεολιθικής Εποχής που εντοπίστηκε στο Αιγαίο και εκτείνεται σε έκταση που καλύπτει περίπου 25-30 στρέμματα στο κέντρο του οροπεδίου του Στόφιλα.

Τον οικισμό έφεραν στο φως οι ανασκαφές της ΚΑ' Εφορείας Αρχαιοτήτων μετά από εντοπισμό επιφανειακών ευρημάτων.

Μέχρι στιγμής ανακαλύφθηκαν τα λείψανα μεγάλων οικοδομημάτων αψιδωτών και τετράπλευρων, που σώζονται σε ύψος μέχρι ένα μέτρο. Ανασκάφθηκε τείχος σε μήκος 100 μ., ύψους μέχρι 2 μ. και πάχους 1,60-2,00 μ. Βρέθηκαν εντυπωσιακά πήλινα αγγεία, πίθοι, χύτρες, λίθινα εργαλεία, αιχμές βελών, κοσμήματα, ειδώλια, χάλκινα αντικείμενα, κ.ά.

Ο οικισμός χρονολογείται περίπου το 4000 π.Χ. και χαρακτηρίζεται σαν ο μεγαλύτερος και καλύτερα σωζόμενος Νεολιθικός οικισμός του Αιγαίου, εξαιρετικά πυκνοδομημένος, με πρώιμες αστικές δομές, που προϋποθέτουν ανάλογη κοινωνική οργάνωση.

Η οχύρωσή του αποτελεί το αρχαιότερο τεκμηριωμένο δείγμα αμυντικής αρχιτεκτονικής με πύλη πλάτους 7,5 μ., προστατευμένη από προδρομικής μορφής καμπυλόσχημους προμαχώνες, δεδομένου οτι είναι 2000 χρόνια παλαιότερη από τις γνωστές πρωτοκυκλαδικές οχυρώσεις στι Καστρί της Σύρου και στον Πάνορμο Νάξου.

Μεγάλο ενδιαφέρον και στοιχείο που θέτει σε αμφισβήτηση σημαντικές παραδοχές της Ιστορίας αποτελούν τα λαξευμένα σε βράχους σχήματα που αναπαριστούν ζώα, ψάρια και άλλα, με κυριότερες τις αναπαραστάσεις πλοίων που αποδεικνύουν οτι οι Κυκλαδίτες ποντοπορούσαν από την εποχή αυτή.

Ο οικισμός του Στρόφιλα στην Ανδρο δείχνει οτι από την 5η χιλιετία π.Χ. στο νησιώτικο σύμπλεγμα των Κυκλάδων υπήρχαν οργανωμένες κοινωνίες με υψηλό πολιτισμό και αναπτυγμένη τεχνολογία.

Τις ανασκαφές πραγματοποιεί κάθε χρόνο, δυστυχώς χωρίς σημαντικές χρηματοδοτήσεις, η ΚΑ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, προϊσταται η αρχαιολόγος Δρ. Χριστίνα Τελεβάντου και τα ευρήματα συντηρούνται στο τμήμα Συντήρησης του Αρχαιολογικού Μουσείου Ανδρου.

πηγή : http://www.androsweb.gr

Η Σουηδία εισάγει... σκουπίδια!

Η Σουηδία είναι μία χώρα με πολύ ανεπτυγμένο «πράσινο» αίσθημα. Μόλις το 4% των απορριμμάτων που πετούν οι κάτοικοι της χώρας καταλήγει σε χωματερές. Το υπόλοιπο 96% ανακυκλώνεται ή μετατρέπεται σε ενέργεια που χρησιμοποιείται σε για ηλεκτροδότηση και θέρμανση. 

Τελευταία, όμως, η Σουηδία έχει ένα πρόβλημα: η ανακύκλωση έχει φθάσει σε τόσο μεγάλα ποσοστά, ώστε δεν υπάρχουν πλέον σκουπίδια για καύση και παραγωγή ενέργειας! 

Έτσι η Σουηδία καταφεύγει στη λύση της... εισαγωγής! Η χώρα εισάγει επιπλέον σκουπίδια, από τη γειτονική Νορβηγία, για να καλύψει τις ανάγκες της. Το κέρδος για τη Σουηδία είναι διπλό, καθώς η Νορβηγία καταβάλλει ένα σημαντικό ποσό για την εξαγωγή των σκουπιδιών! Τα δε κατάλοιπα από την καύση των σκουπιδιών, επιστρέφονται στη Νορβηγία και θάβονται σε ειδικές χωματερές. 

Αυτό το σύστημα, που είναι τόσο αδιανόητο για πολλές χώρες, έχει λύσει πολλά προβλήματα στη Σουηδία, η οποία έχει τόσο αυξημένες ανάγκες για καύσιμα θέρμανσης, ώστε δεν μπορεί να εξαρτάται από το πετρέλαιο.

28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

 


   H Ιταλία κηρύσσει πόλεμο και προσβάλλει τα από Αλβανίας σύνορα της Ελλάδας. Συνάντηση Χίτλερ - Μουσσολίνι στη Φλωρεντία, τοπική ώρα 11.00. "Φύρερ, προελαύνουμε.." ήταν τα πρώτα λόγια του Μουσσολίνι.

Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940 ήταν η πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, η οποία διήρκεσε από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 23 Απριλίου 1941. Επίσημη έναρξη του Πολέμου θεωρείται η «επίδοση του τελεσιγράφου», ενώ μετά τις 6 Απριλίου 1941, με την επέμβαση των Γερμανών, συνεχίστηκε ως ελληνοιταλικογερμανικός πόλεμος.

Ο πόλεμος αυτός ήταν το αποτέλεσμα της επεκτατικής πολιτικής του φασιστικού καθεστώτος του Μπενίτο Μουσολίνι που είχε εγκαθιδρύσει στην Ιταλία. Στα μέσα του 1940, ο Μπενίτο Μουσολίνι, έχοντας ως πρότυπο τις κατακτήσεις του Αδόλφου Χίτλερ, θέλησε να αποδείξει στους Γερμανούς συμμάχους του Άξονα ότι μπορεί και ο ίδιος να οδηγήσει την Ιταλία σε ανάλογες στρατιωτικές επιτυχίες. Η Ιταλία είχε ήδη κατακτήσει την Αλβανία από την άνοιξη του 1939, καθώς και πολλές βρετανικές βάσεις στην Αφρική, όπως τη Σομαλιλάνδη, το καλοκαίρι του 1940, αλλά αυτές δεν ήταν επιτυχίες ανάλογες αυτών της ναζιστικής Γερμανίας. Ταυτόχρονα ο Μουσολίνι επιθυμούσε να ισχυροποιήσει τα συμφέροντα της Ιταλίας στα Βαλκάνια, που ένοιωθε ότι απειλούνταν από τη γερμανική πολιτική από την στιμή που η Ρουμανία είχε δεχθεί την γερμανική προστασία για τα πετρελαϊκά της κοιτάσματα.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου του 1940, ο Ιταλός Πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι επέδωσε ιδιόχειρα στον Έλληνα Πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, στην οικία του δεύτερου, στην Κηφισιά, τελεσίγραφο, με το οποίο απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του Ιταλικού στρατού από την Ελληνοαλβανική μεθόριο, προκειμένου στη συνέχεια να καταλάβει κάποια στρατηγικά σημεία του Ελληνικού Βασιλείου, (λιμένες, αεροδρόμια κλπ.), για τις ανάγκες ανεφοδιασμού και άλλων διευκολύνσεών του για τη μετέπειτα προώθησή του στην Αφρική. Μετά την άρνηση του Πρωθυπουργού (το περίφημο «όχι»), ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις άρχισαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εισβολής στην Ελλάδα.

• Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό, ότι ανεξάρτητα των όσων έχουν γραφεί κατά καιρούς σε διάφορα έντυπα, ο πόλεμος αυτός δεν ήταν αιφνίδιος. Η επίδοση του τελεσιγράφου αναμενόταν ήδη από ημέρα σε ημέρα, η δε ημερομηνία αυτή της επίδοσης θεωρούνταν η πλέον πιθανή δεδομένου ότι αποτελούσε εθνική επέτειο του φασισμού στην Ιταλία από το 1925. Αλλά και από ένα τεράστιο δίκτυο πληροφοριών που είχε αναπτυχθεί τότε, σε συνδυασμό με διάφορα γεγονότα όπως αναφέρονται παρακάτω, οδηγούσαν με απόλυτη ακρίβεια την επερχόμενη πολεμική σύγκρουση κατά την οποία η Ελλάδα βρέθηκε τουλάχιστον έτοιμη να την αντιμετωπίσει.

Ο Ελληνικός Στρατός αντεπιτέθηκε και ανάγκασε τον ιταλικό σε υποχώρηση και μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, σχεδόν το ένα τέταρτο του εδάφους της Αλβανίας είχε καταληφθεί από τους Έλληνες. Η αντεπίθεση των Ιταλών, το Μάρτιο του 1941, απέτυχε, με κέρδος μόνο μικρές εδαφικές εκτάσεις στην περιοχή της Χειμάρρας. Τις πρώτες μέρες του Απριλίου, με την έναρξη της γερμανικής επίθεσης, οι Ιταλοί ξεκίνησαν και αυτοί νέα αντεπίθεση. Από τις 12 Απριλίου, ο Ελληνικός Στρατός άρχισε να υποχωρεί από την Αλβανία, για να μην περικυκλωθεί από τους προελαύνοντες Γερμανούς. Ακολούθησε η συνθηκολόγηση με τους Γερμανούς, στις 20 Απριλίου και με τους Ιταλούς, τρεις μέρες αργότερα, οι οποίες περαίωσαν τυπικά τον ελληνοϊταλικόγερμανικό πόλεμο.

Η απόκρουση της ιταλικής εισβολής αποτέλεσε τη πρώτη νίκη των Συμμάχων κατά των δυνάμεων του Άξονα στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και ανύψωσε το ηθικό των λαών στη σκλαβωμένη Ευρώπη. Πολλοί ιστορικοί υποστηρίζουν ότι η νίκη των Ελλήνων επηρέασε την έκβαση ολόκληρου του πολέμου, καθώς υποχρέωσε τους Γερμανούς να αναβάλουν την επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης, προκειμένου να βοηθήσουν τους συμμάχους τους Ιταλούς που έχαναν τον πόλεμο με την Ελλάδα. Η καθυστερημένη επίθεση τον Ιούνιο του 1941, ενέπλεξε τις γερμανικές δυνάμεις στις σκληρές συνθήκες του ρωσικού χειμώνα, με αποτέλεσμα την ήττα τους στη διάρκεια της Μάχης της Μόσχας.

Παραρτήματα

Διάγγελμα Πρωθυπουργού προς τον Ελληνικόν Λαόν.

28η Οκτωβρίου 1940
Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν δια την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της. Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηρά ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία μη αναγνωρίζουσα εις ημάς το δικαίωμα να ζώμεν ως ελεύθεροι Ελληνες, μου εξήτησε σήμερον την 3^ης πρωινήν την παράδοσιν τμημάτων του εθνικού εδάφους, κατά την ίδιαν αυτής βούλησιν, και μου ανεκοίνωσεν ότι προς κατάληψιν αυτών, η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζεν την 6^η πρωινήν. Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρέσβυν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ' εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο, ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας εναντίον της Ελλάδος.
Τώρα θα αποδείξωμεν εαν πράγματι έιμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Ολον το Εθνος ας εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε δια την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά σας και τας ιεράς παραδόσεις μας. Νυν υπέρ πάντων ο αγών.

Ιωάννης Μεταξάς

Διάγγελμα της Α.Μ. του Βασιλέως προς τον Ελληνικόν Λαόν.

28η Οκτωβρίου 1940
Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως σας ανήγγειλε προ ολίγου υπό ποίους όρους ηναγκάσθημεν να κατέλθωμεν εις πόλεμον κατά της Ιταλίας, επιβουλευθείσης την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος.
Κατα την Μεγάλην αυτήν στιγμήν είμαι βέβαιος ότι κάθε Ελλην και κάθε Ελληνίς θα εκτελέσωσι το καθήκον των μέχρι τέλους και θα φανώσιν αντάξιοι της ενδόξου ημών ιστορίας.
Με πίστη εις τον Θεόν και εις τα πεπρωμένα της φυλής, το Εθνος σύσσωμον και πειθαρχούν ως εις άνθρωπος θα αγωνισθή υπέρ βωμών και εστιών μέχρι τελικής νίκης.

Γεώργιος Β'

“10 Απριλίου 1941"

Μετά τήν συνθηκολόγηση μέ τήν Γερμανία παραδίδονται τά οχυρά Παλιουριώνες* καί Ρούπελ*. Οί Γερμανοί εκφράζουν τόν θαυμασμό τους στούς Ελληνες στρατιώτες, δηλώνουν ότι αποτελεί τιμή καί υπερηφάνεια τό ότι είχαν σάν αντίπαλο έναν τέτοιο στρατό καί ζητούν από τόν Ελληνα διοικητή νά επιθεωρήσει τόν Γερμανικό στρατό ώςένδειξη τιμής καί αναγνωρίσεως! Η Γερμανική Σημαία υψώνεται μόνο μετά τήν πλήρη αποχώρηση τού Ελληνικού Στρατού.

Ένας Γερμανός αξιωματικός τής αεροπορίας εδήλωσε στόν διοικητή τής ομάδος μεραρχιών Ανατολικής Μακεδονίας αντιστράτηγον Δέδε ότι ό Ελληνικός Στρατός ήταν ό πρώτος στρατός στόν οποίον τά στούκας δέν προκάλεσαν πανικό.

“Οι στρατιώται σας” είπε, ”αντί νά φεύγουν αλλόφρονες, όπως έκαναν είς τήν Γαλλία καί τήν Πολωνία, μας επυροβόλουν από τας θέσεις των.”

Οχυρό Ρούπελ

Το οχυρό Ρούπελ είναι το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων που έφερε το όνομα Γραμμή Μεταξά, με συνολικό ανάπτυγμα καταφυγίων 1.849 μέτρα και μήκος στοών 4.251 μέτρα. Το Ρούπελ, κατασκευασμένο στις δυτικές αντηρίδες του όρους Τσιγγέλι στον ποταμό Στρυμόνα , μαζί με το οχυρό Παλιουριώνες εξασφάλιζαν τη στενωπό Ρούπελ.

Χρονικό οχυρού Ρούπελ (6 - 9 Απριλίου 1941)

6 Απριλίου

H γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε στις 05.15 της 6ης Απριλίου. Για τον κανονισμό των βολών πυροβολικού είχε μεταφερθεί στα βόρεια του Στρυμόνα ένα δέσμιο στη γη αερόστατο, η παρουσία του ήταν προκλητική καθώς η ελληνικές δυνάμεις στερούσαν από αεροπορική κάλυψη. Ελάχιστα λεπτά αργότερα άρχισαν οι επιθέσεις από αεροσκάφη στούκας, στόχος τους εκτός από το οχυρό ήταν και το Κέντρο Αντίστασης Καπίνας.

Η γερμανική επίθεση στα ανατολικά του Ρούπελ

Στα ανατολικά του αριστερού υποτομέα του Συγκροτήματος Σιδηροκάστρου έδρασαν τα τάγματα ΙΙ/125 & ΙΙΙ/125, όπου σύμφωνα με το σχέδιο της επίθεσης έπρεπε πρώτα να καταλάβουν το ύψωμα 350 στο διάκενο των οχυρών Ρούπελ-Καρατάς. Για να μην καταληφθεί το ύψωμα πολέμησαν, η διμοιρία του φυλακίου Κούλας, και του 3ου λόχου προκάλυψης. Το ΙΙ/125 τάγμα πλησίασε, στις 06.40, το ύψωμα 350 και το κατέλαβε με αιφνιδιαστική επίθεση, ακολουθούμενο από το ΙΙΙ/125.

Επίθεση του ΙΙΙ/125 γερμανικού τάγματος

Εκμεταλλευόμενοι τις πτυχώσεις του εδάφους, οι Γερμανοί έφθασαν σε απόσταση 200 μ. από τα έργα του οχυρού Ρούπελ. Οι υπερασπιστές του οχυρού μαζί με την βοήθεια του Καρατάς και του πυροβολικού κατάφεραν να αποκρούσουν και της τρεις επιθέσεις του τάγματος.

Διείσδυση του ΙΙ/125 γερμανικού τάγματος στα νώτα του Ρούπελ

Οι Γερμανοί του ΙΙ/125 τάγματος υποβλήθηκαν σε παρόμοιες δοκιμασίες, αλλά ήταν ο μόνος πραγματικός κίνδυνος για τις ελληνικές δυνάμεις καθ’όλοι την διάρκεια του αγώνα. Από τους 100 άντρες πέρασαν οι 60 με μια ομάδα βαρέων πολυβόλων και μια ομάδα διαβιβαστών. Οι υπόλοιποι λόχοι του τάγματος γνώρισαν την καταστροφή. Ο 5ος λόχος σχεδόν διαλύθηκε. Ο 8ος κατάφερε να περάσει το βράδυ της 6-7/4 και ενώθηκε με τα υπόλοιπα τμήματα το μεσημέρι της 7/4 με πολύ μεγάλες απώλειες.

7 Απριλίου

Την αυγή του 7ης Απριλίου συγκροτήθηκαν τρεις περίπολοι του Ρούπελ με αποστολή την εκκαθάριση της περιοχής από τους εχθρούς και την αποκατάσταση της τηλεφωνικής επικοινωνίας. Αποτέλεσμα αυτής της περιπολίας ήταν η σύλληψη 14 αιχμαλώτων με 3 συσκευές ασυρμάτου και 2 όλμους. Επίσης δεν έλειψαν οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί, μάλιστα στις 7 και 8 Απριλίου, τα στούκας χρησιμοποίησαν βόμβες 500 κιλών. Η υποχώρηση των Γερμανών και οι μικρές απόλυες των Ελλήνων υπερασπιστών ανύψωσαν το ηθικό των Ελλήνων. Ο Παπακωνσταντίνου σημειώνει χαρακτηριστικά: "Το ηθικόν των στρατιωτών υπέροχον. Τους βομβαρδισμούς και την κόλασιν πυρός υποδέχοντο με ζητωκραυγάς".

Αγώνες εναντίον των Γερμανών στα νώτα του Ρούπελ.

Η παρουσία των Γερμανών στα νότια του οχυρού Ρούπελ απασχόλησε τις ελληνικές δυνάμεις. Η διμοιρία αρμάτων που θα ενεργούσε με το απόσπασμα του Παπαχατζή δεν χρησιμοποιήθηκε λόγω εδαφικών δυσχερειών. Εναντίων των Γερμανών που είχαν καταλάβει το παρατηρητήριο της 7ης πυροβολαρχίας στο ύψωμα Τεπελάρ κινήθηκαν δύο διμοιρίες του 3ου λόχου υπό των Νιάνου και Παπαχατζή υπό τον ανθυπολοχαγού Καρατζά. Μετά από ολοήμερη μάχη, οι ελληνικές δυνάμεις κατάφεραν να απωθήσουν τους Γερμανούς στο ύψωμα Γκολιαμά ανάμεσα στο χωριό Κλειδί και το λόφο Λουτρών.

8 Απριλίου

Στις 6:00 το πρωί της 8ης Απριλίου το οχυρό Ρούπελ δέχτηκε νέο σφοδρό βομβαρδισμό από την αεροπορία και το πυροβολικό, που συνεχίστηκε όλη την ημέρα. Οι Γερμανοί του ΙΙΙ/125 τάγματος ετοιμάστηκαν για νέα επίθεση με τρεις ομάδες εδάφους και μία διμοιρία σκαπανέων. Για το σκοπό αυτό ενισχύθηκε με δύο διμοιρίες του 13ου και 14ου λόχου.Οι απώλειες του οχυρού την ημέρα αυτή ήταν ένας νεκρός και τέσσερις τραυματίες οπλίτες ενώ οι υλικές ήταν ελάχιστες. Σημαντικές, αντίθετα, ήταν οι απώλειες του εχθρού. Ενέργειες για την εξουδετέρωση των Γερμανών στα νώτα του Ρούπελ. Πιο σοβαρή ήταν η κατάσταση στα νότια του οχυρού αφού το ΙΙ/125 τάγμα ενισχύθηκε από την κάθοδο των γερμανών δυνάμεων της 5ης Ορεινής Μεραρχίας στα δυτικά του Στρυμόνα.

Η κατάσταση χειροτέρεψε για την ελληνική πλευρά γιατί η Ομάδα Μεραρχιών διέταξε τα τάγματα του 41 Συντάγματος Πεζικού να επιστρέψουν στης αρχικές τους θέσεις μάχης. Η κατάσταση ήταν κρίσιμη καθώς η επόμενη προγραμματισμένη ενέργεια ήταν η διάβαση του Στρυμόνα από την 5η Ορεινή Μεραρχία.

9 Απριλίου

Το οχυρό Ρούπελ υπέστη βομβαρδισμούς πυροβολικού και αεροπορίας και την ημέρα αυτή. Μέχρι το μεσημέρι οι βομβαρδισμοί ήταν μικρής έντασης αλλά από τις 14:00 μετατράπηκαν σε σφοδρούς. Στις 12:30, όμως, όταν επρόκειτο να εφορμήσουν τα τμήματα κρούσης, το ελληνικό πυροβολικό εξαπέλυσε στους χώρους εξόρμησης το φονικό πυρ και προκλήθηκαν πολλές και βαριές απόλυες στους Γερμανούς. Μετά από αυτό τα γερμανικά τμήματα άρχισαν να οπισθοχωρούν. Οι απόλυες του οχυρού ήταν πέντε νεκροί και έντεκα τραυματίες. Στις 17:00 προσήλθαν Γερμανοί κήρυκες για να γνωστοποιήσουν την συνθηκολόγηση του ΤΣΑΜ ζητώντας την παράδοση του οχυρού.

Ο διοικητής του, Ταγματάρχης Γεώργιος Δουράτσος απάντησε ότι τα οχυρά δεν παραδίδονται αλλά καταλαμβάνονται και ότι θα συνεχίσει τον αγώνα στερούμενος άλλων διαταγών. Ο κήρυκας διαβεβαίωσε στην στρατιωτική του τιμή ότι δεν επρόκειτο για απάτη και όρισε συνάντηση για την 6:00 της επόμενης 10/4. Το οχυρό επικοινώνησε με τη Μεραρχία όπου κοινοποίησε την συνθηκολόγηση. Η αντίδραση των ανδρών του οχυρού ήταν ότι ο αγώνας έπρεπε να συνεχιστή. Την επομένη 10 Απριλίου 1941 έλαβε χώρα η παράδοση του οχυρού. Τα γερμανικά τμήματα "μας εσεβάσθησαν και μας ετίμησαν", σύμφωνα με την έκθεση Πλευράκη. Έξω από το οχυρό ήταν παραταγμένο γερμανικό τμήμα και απέδωσαν τιμές. Ο εντεταλμένος για την παραλαβή του οχυρού Γερμανός αξιωματικός συγχάρηκε τον διοικητή του, Ταγματάρχη Γεώργιο Δουράτσο, διαβεβαιώνοντας τα συγχαρητήρια και το θαυμασμό των ανωτέρων του. Τόνισε μάλιστα ότι για τους Γερμανούς αποτελούσε τιμή και υπερηφάνεια ότι είχαν ως αντίπαλο έναν τόσον ηρωικό στρατό. Σχετικά με τις απόλυες των εμπολέμων στον αριστερό υποτομέα του Συγκροτήματος Σιδηροκάστρου, ο Πλευράκης σημειώνει στην έκθεση του: "Αι απώλειαι ασήμαντοι έναντι τοιούτου αγώνος ώστε περιορισθεί σε 4 νεκρούς αξιωματικούς και 40 άνδρες τραυματίες 2 αξιωματικοί και 150 άνδρες. Απεναντίας του αντιπάλου βαρύτατε ως μαρτυρούν τα υπάρχοντα νεκροταφεία και ας αποσιωπώ δια λόγους σκοπιμότητος".

Οχυρό Παλιουριώνες

Το οχυρό βρισκόταν βορειοανατολικά της κωμόπολης Νέο Πετρίτσι Σερρών.

Οι οχυρώσεις του αποτελούνταν από τρία συγκροτήματα και δύο μεμονωμένα πολυβολεία, με υπόγειες στοές που έφταναν τα 1762 μέτρα. Τα επιφανειακά του έργα ήταν, 4 απλά και 6 διπλά πολυβολεία, 2 σύνθετα πολυβολεία-παρατηρητήρια, 1 σύνθετο πολυβολείο-αντιαρματικό πυροβολείο, 1 σύνθετο πολυβολείο-βομβιδοβολείο, 1 αντιαεροπορικό πολυβολείο, 1 αντιαρματικό πυροβολείο, 1 μονό και 1 διπλό ολμοβολείο, 3 πολυβολεία πλαγιοφύλαξης, 7 παρατηρητήρια, 2 σταθμούς οπτικού, 4 απλές εξόδους, 1 έξοδος με πολυβόλο και 1 εξόδος με παρατηρητήριο και βομβιδοβολείο.

Ο οπλισμός του αποτελείτο από 2 πυροβόλα των 75mm, 1 αντιαεροπορικό των 20mm, 2 αντιαρματικά των 37mm, 3 όλμους των 81mm, 31 πολυβόλα, 16 οπλοπολυβόλα, 35 βομβιδοβόλα και επανδρώνονταν από 15 αξιωματικούς και 585 υπαξιωματικούς και οπλίτες.